Uğur Derin Dondurucu
Gazete Yenigün
Son Dakika
Gazete Yenigün
PAYLAŞ

Çayın tadını kaçırmayın…

21 Haziran 2019 Cuma 08:15 Güncelleme : 21 Haziran 2019 Cuma 08:15

Çayı çok seven ve yılda kişi başına 3.2 kg tüketerek dünyada ilk sırada yer alan bir ülkeyiz…
Geçen yıl 1 milyon 474 bin 228 ton yaş çay ürettik. Her 5 kilo yaş çaydan 1 kilo kuru çay elde edildiği için geçtiğimiz yıl üretilen kuru çay miktarımız 295 bin ton.
Ürettiğimiz çay miktarı açısından dünyada 5.sırada yer almaktayız.
Doğu Karadeniz Bölgemizin 781 bin 334 dekarlık alanında, 197 bin 169 üretici tarafından üretilen yaş çayın yaklaşık yarısı ÇAYKUR tarafından, geri kalanı ise özel sektör tarafından satın alınmakta.
Bilindiği üzere devlet; 2019 yılı yaş çay alım fiyatını, 16 Mayıs tarihinde 13 kuruşluk destekleme ve 2.90 TL taban fiyatı ile birlikte 3.03 TL olarak açıklamıştı.
Ancak; 2019 yılında üreticilerden birinci sürgün döneminde dekardan alınacak yaş çay miktarı 500 Kg olarak açıklandı.
Hâlbuki bu rakam bir önce 570 Kg idi…
Bu yıl alımların 70 Kg daha düşük olması, çay üreticilerinin ürününü haliyle özel sektöre daha düşük fiyattan 1.70 – 1.80 TL den vermesine neden oldu…
Yani üretici açısından çayın tadı hayli kaçtı… 
Bu durumda devletin belirlemiş olduğu yaş çayın 3.03 TL lik taban fiyatı, tavan fiyat oldu…
Aynı şekilde devlet yaş çaya % 26 oranında zam yaparken, kuru çay pazarının % 45 – 50’sini elinde tutan ÇAYKUR, sırf enflasyonda bir artışa yol açmasın diye kuru çayda iki yıldır zam taleplerine kulağını tıkayıp kuru çaya zam yapmadı…
Bu durumda üreticiden yaş çayı alıp onu işleyip kurutan bölgedeki günlük 10 bin ton kapasiteli özel sektöre ait 229 çay fabrikası, artan girdi maliyetleri karşısında mağdur edildi…
Bölgede günlük 9 bin 100 tonluk kapasiteye sahip 46 fabrikası ile ÇAYKUR, son on yılın yedisinde zarar etmiş durumda… Zarar son iki yıl adeta zirvede…
2017 yılında 267 milyon 742 bin TL zarar eden ÇAYKUR, 2018 yılında zararını adeta katlayarak, 657 milyon 86 bin TL’ye çıkartmış durumda…
Varlık Fonuna devri yapılan ÇAYKUR, zarar ediyor diye şimdi de kalkıp özelleştirilirse 200 bin civarındaki çay üreticisinin durumu ne olacak? 
Ne mi olacak?
Üreticinin sorunları daha da büyüyecek… Üretici piyasaya tamamen teslim olacak… Her yıl 50 – 70 bin ton civarında ülkemize giren ve büyük çoğunluğu Doğu ve Güneydoğu illerimizde tüketilen yabancı çayın miktarı daha da artacak… Kayıt dışı ve merdiven altı kuru çay üretimi ve satışı daha da yaygın hale gelecek…
Bu sorunların ortadan kalkması için her şeyden önce çay üreticilerinin yaş çayı maliyetlerini karşılayacak ve alın terlerinin karşılığını alacak bir fiyattan satması sağlanmalıdır.
Üreticilerin yaş çayı, özel sektöre düşük fiyattan ve uygun olmayan ödeme koşullarında satmak zorunda kalmasını önleyici düzenlemeler hayata geçirilmelidir.
Yaş çay üreticilerinin kooperatif çatısı altında örgütlenmeleri sağlanmalı ve ülkeye kaçak kuru çay girişi engellenmelidir.
Sonuçta bu sektörde 1 milyonun üzerinde vatandaşımız ekmek yemekte…
Bu nedenle ne yapıp edip başta yaş çay üreten üreticilerimiz olmak üzere bu ürünü üreticiden alıp işleyen, kurutan ve piyasaya veren özel sektör temsilcilerine kulak vermeli, talepleri dikkate alınmalı ve piyasada vatandaşımızın en uygun fiyatta ve güvenilir çay tüketmesi için gereken tüm tedbirler vakit geçirmeden ele alınmalıdır.
Tüm bunlar yapıldığı takdirde, hem çay üreticimizin ağzının tadı hem de çayı oldukça fazla seven vatandaşımızın içtiği çayın tadı kaçmamış olur…

Yazarın Diğer Yazıları
YAZARIN TÜM YAZILARINI GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN
Gazete Yenigün