Uğur Derin Dondurucu
Gazete Yenigün
Son Dakika
Gazete Yenigün
PAYLAŞ

Kazakistan’ın nükleer silahsızlanma girişimleri

29 Ağustos 2020 Cumartesi 00:18 Güncelleme : 29 Ağustos 2020 Cumartesi 00:23

Kazakistan’ın nükleer silahsızlanma girişimleri

Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla Kazakistan, dünyanın dördüncü nükleer silah cephaneliği statüsüne sahip ülke olarak uluslararası arenada yeni bir nükleer güç olarak ortaya çıkma fırsatını yakalamıştı. Ancak bu statü kendisiyle beraber birçok sorunun da başlangıcı olabilirdi. 

Getirisi ve götürüsü hesaplandıktan sonra Kazakistan’ın Kurucu Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, nükleer silahlardan vazgeçme kararını almıştır. Bugün Kuzey Kore ve İran nükleer krizlerinin sonuçları göz önünde bulundurulduğunda, Nazarbayev’in zor ama cesur kararının ne kadar doğru olduğu anlaşılmaktadır.

Kazakistan sadece nükleer silahlardan vazgeçmekle kalmadı, ondan sonraki aşamada nükleer silahsızlanma ve nükleer silahların yayılmasını önleme konusunda öncü ülkelerden biri haline geldi. Bu bağlamda başta Nazarbayev olmak üzere Kazakistan diplomasisinin dünyaya kazandırdığı önemli bir gün, 29 Ağustos Uluslararası Nükleer Silahların Test Edilmesiyle Mücadele Günü’dür

Bu arada 29 Ağustos 1991 tarihinde Nazarbayev tarafından dünyanın en büyük nükleer deneme sahalarından biri olan Kazakistan’daki Semipalatinsk Nükleer Test Sahası’nın kapatılması kararının alındığını da dikkate almamız gerekmektedir. Nazarbayev, 29 Ağustos’u bütün dünyada nükleer silahlardan vazgeçme günü olarak ilan etme önerisinde bulundu. Uzun müzakereler sonucunda, 2 Aralık 2009 tarihinde BM Genel Kurulu’nun 64. oturumunda oybirliği ile kabul edildi.

Bu gün  sayesinde dünyaya nükleer testlerin korkunç sonuçlarını hatırlatmak için her yıl etkinlikler düzenlenmektedir. Uluslararası Nükleer Silahların Test Edilmesiyle Mücadele Günü ile ilgili etkinlikler ilk olarak 2010 yılında düzenlendi. O zamandan beri bu önemli günde sempozyumlar, toplantılar, sergiler, yarışmalar, yayınlar, akademik kurumlardaki konferanslar, haber yayınları ve diğer faaliyetler gibi çeşitli etkinlikler her yıl dünya çapında düzenlenmektedir. BM ayrıca her yıl bu günle ilgili etkinliklere ev sahipliği yapmaktadır. Bu etkinliklere Kazakistan da kendi açısından katkıda bulunmaktadır.

Kazakistan, 2010’da Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) yönetimi ve diğer uluslararası kuruluşların katılımıyla konferansa ev sahipliği yapmıştır. Katılımcıları, Kazakistan Cumhuriyeti’nin nükleer silahlardan gönüllü olarak vazgeçilmesi ve en büyük nükleer test alanlarından birinin kapatılması konusunda tarihi kararlar alan Nazarbayev’in küresel nükleer silahsızlanma ve nükleer silahların yayılmasını önleme sürecine muazzam katkısını vurgulayan bildiriyi kabul etti. 2011’de “Nükleerden Arındırılmış Bir Dünya İçin” konulu uluslararası foruma ev sahipliği yapmıştır. 2012’de de “Nükleer Testlerin Yasaklanmasından Nükleer Silahların Bulunmadığı Bir Dünyaya” başlıklı uluslararası konferansta Nazarbayev, uluslararası “ATOM” projesinin (Abolish Testing: Our Mission/Testin Kaldırılması: Misyonumuz) başlatıldığını duyurdu. Geçen yıl, bugün ise (29 Ağustos 2019)  “Nazarbayev Nükleer Silahsız Dünya ve Küresel Güvenlik Ödülü” teslim töreni düzenlendi. 

Sonuç olarak, 29 Ağustos Uluslararası Nükleer Silahların Test Edilmesiyle Mücadele Günü vesilesi ile ulusal ve uluslararası düzeyde düzenlenen çeşitli faaliyetler nükleer silahlardan arınmış bir dünyaya doğru ilerlemek için daha iyimser beklentiler sunan küresel bir ortamın oluşumuna katkıda bulunmaktadır. Bu bağlamda Kazakistan diplomasisini kutlamamız ve nükleer silahsızlanma konusunda öncü rol üstelenen Nursultan Nazarbayev’in tüm girişimlerini desteklememiz ve takdir etmemiz gerekmektedir.

Türkiye Politik ve Stratejik Araştırmalar Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi

Türpav Yönetim Kurulu Üyesi 

Dr. Sinan Demirtürk

Yazarın Diğer Yazıları
YAZARIN TÜM YAZILARINI GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN
Gazete Yenigün