Uğur Derin Dondurucu
Gazete Yenigün
Son Dakika
Gazete Yenigün
PAYLAŞ

Atatürk ve İnönü

24 Eylül 2019 Salı 10:12 Güncelleme : 24 Eylül 2019 Salı 10:12

Yıl 1921. Olayın geçtiği yer Akşehir. Gazi Mustafa Kemal Paşa, Fransa temsilcisi Franklin Bouillon ile buluşarak bir anlaşmaya varmış ve Adana’nın boşaltılmasını sağlamıştır. Yanına  Malatya Milletvekili Hilmi Bey'i alıp atla kasabada gezintiye çıkmıştır. Bir medreseyi  ziyaret edip öğrencilerle konuşmak ister. Daha sonra da bir milli eğitim okulunu… Her ikisinde de başı sarıklı hocalar vardır.
Bir sıranın başında durur, çocukların kitabına bakar ve gelişigüzel bir sayfa açar. “İtidal” konulu  sayfadan başlar sorular sormaya… Bir öğrenciye, “İtidal ne demektir oğlum?” Yanıt alamaz. Bir başkasına sorar. O da  yanıtlayamayınca hocaya “Hoca efendi itidali tanımlar mısınız?”
Hoca, “İtidal adaletten gelir”. Paşa, “Ben size itidalin nereden geldiği, nereye gittiğini sormadım. Anlamını sordum. Yanıt alamayınca “Çünkü kendin de bir şey bilmiyorsun” der.
Kendisi bilmeyen öğrencilerine ne öğretebilir ki…
Gene aynı coğrafya… Paşa, bir medreseyi ziyaret eder. Müderrise sorar: “Hoca efendi, dersiniz nedir?” Yanıt: “Lisan-ül Arabi” bunun üzerine  Gazi, öğrencilerden birine bir cümle söyler ve Arapça’ya çevirmesini ister. Çeviremez. Sorduğu diğer öğrenciler de… Hocaya dönerek şöyle der: “Hoca efendi, memleket savaşıyor. İstiklâl ve varlığını kurtarmaya çalışıyor. Böylesi önemli zamanlarda Lisan-ül Arabi ile zaman geçirmek, bu gürbüz Türk çocuklarını cephelerden alıkoyarak bu karanlık odalara  tıkmak günahtır. ( Çünkü burası  karanlık, pislik içindedir.)  Bir dil, bu tür karanlık odalar içinde öğrenilemez. Lisan öğrenmek daha çok bir çevre sorunudur. Akşehir, bir Anadolu / bir Türk kasabasıdır. Burada Arapça konuşan kimse yoktur. Onun için burada Arapça’yı öğrenmeye de gerek yoktur. 
Şadan Gökovalı’nın bir kitabında okumuştum bu metni.
‘’Başbakanlık ve Cumhurbaşkanlığı yapmış. Fransızca, İngilizce ve Almanca biliyor. Çok iyi satranç oyuncusu olan bir Osmanlı paşası. Günde beş vakit namaz kılan biri. Felsefe okuyor, viyolonsel çalıyor. Karısına evlilik armağanı olarak piyano alan bir opera meraklısı. Gogol ve Goethe’nin tüm eserlerini okuduğu söylenen bir edebiyat ve bilim sevdalısı.
Anlaşılmaz korkuları, kaprisleri, takıntıları olmayan bir yurttaş. Eleştirilere kulak veren biri. Bugün dediğini ertesi gün yadsıyan biri değil. Oğlunu, kızını ya da damadını devletin yüksek makamlarına getirme gibi bir eğilimi yok. Bir psikiyatra ihtiyaç duymayacak kadar sağlıklı bir vatandaş. Dünyanın dörtte üçünü dolaşacak kadar yurdundan uzak kalmamış. Beyefendi, asil ruhlu bir insan. İlkeli bir siyasetçi, güvenilir bir devlet adamı.
Böyle biriydi İsmet İnönü!
Böylesi anekdotlarla tarihe geçen değerlerimiz sayılamayacak kadar çok. Hasan Ali Yücel, İsmail Hakkı Tonguç, Reşit Galip, Mustafa Necati, Cahit Arf, Feza Gürsey, Aziz Nesin, Türkan Saylan ve niceleri…
Durduk yerde İsmet İnönü’ye övgüler düzen bir yazıyı kaleme almak aklımın ucundan geçmezdi. Ne var ki kimi siyasilerin oğlunu, kızını, damadını, sülâleboyu akrabalarını devlette bir işe yerleştirdiğine tanık olunca, yetmezmiş gibi bir de askerlik yapmadığını/ asker kaçağı olduğunu söyler gibi bir zibidilik yaptıklarına tanık olunca asil ruhlu devlet adamı İnönü’yü anımsatmakta yarar buluyorum.
İnönü’nün her şeyden önce okuduğu okullar belli, nereden hangi diplomayı aldığı da…  Hakkında şaibe olmayan bir asker ve siyasetçi. Kaba dille konuşan kaba saba biri değil, centilmenin teki! Her şeyden önce  tarih bilinci olan, kültürlü biri. Cepheden cepheye koşmuş bir asker. Çocukları çürüğe çıkmayan bir baba… Sözüne güvenilen bir politikacı.
Sosyolog ya da bir tarihçi olsaydım her iki lideri değerlendirmem  nasıl olurdu bilmem.
Herhalde duygusal yanı ağır basan bir yazı olmaz da daha analitik bir  bakışla değerlendirirdim her iki lideri. Örneğin, cumhuriyetin ilk yılları olmasına karşın / SSCB ile ilişkilerimiz çok iyiyken o dönemde TKP ‘yle ilgili  tutuklamalar ve Hamdullah Suphi Tanrıöver’in, Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun ve Ahmet Haşim’in  Nazım Hikmet’e olan öfkeleri/ saldırıları ve  Nazım’ın genç cumhuriyet tarafından neden korunmadığı…
Şimdilik bu kadar…

Yazarın Diğer Yazıları
YAZARIN TÜM YAZILARINI GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN
Gazete Yenigün