;
Gazete Yenigün
Son Dakika
Gazete Yenigün
PAYLAŞ

Yeni normal...

27 Mayıs 2020 Çarşamba 00:06 Güncelleme : 27 Mayıs 2020 Çarşamba 00:06

Pandemi günlerinde uzun bir zaman dilimini geride bıraktık.

Çok endişelendiğimiz günler yaşadık.

Güzel çalışmalar neticesinde ve sosyal mesafe kuralına uyarak bu günlere geldik.

Bilinçli olmayan birçok kişi türlü hatalar yaptı. Ancak bilinçli olanlarımız ise hayli fazlaydı.

Şimdi bu süreçte yani yeni normal dönemde daha da dikkatli olma ve önlem alma zamanı.

Kolonyalı, alkollü, dezenfektanlı, çamaşır sulu günler bitmedi.

Hatta şimdi ‘yeni normal’ hayat içinde hijyene, mutfağa, kendimize, çevremize daha da bilinçli önem verilmeli.

*

Kısaca gıdalardan bulaşan bulaşıcı hastalıklar konusunda daha da dikkatli olma zamanı.

Bulaşıcı hastalıkların önlenmesinde büyük rol oynayan hijyen konusu hakkında sürekli uyarılar yapılsa da bilinçli olmayan dikkatsiz, vurdumduymaz vatandaşımız çok.

Ancak bu hastalık dikkati, tedbiri elden bırakmama konusunda bize çok şey öğretti.

*

Meyve ve sebzeleri olabildiğince iyi yıkamalıyız’ kuralını herkes bilir.

Dünya Sağlık Örgütü'nün araştırmasına göre gıda enfeksiyonlarında ki sebebin büyük kısmı ne yazık ki mutfak hijyeni.

Ancak bu tür bulaşıcı hastalıklar maalesef iyi yıkama ile de bulaşını yitirmemekte.

Ancak mutfak hijyeni dediğimizde sadece bu kural aklınıza gelmesin sakın.

Daha neler var neler.

Bu dıştan yapılabilen bir temizlik.

*

Şu dönemde hijyenik kurallar neticesinde yemekler hazırlayabilen yerler bulabilecek miyiz?

Ellerinizi sık sık yıkayın’ (sabun ya da dezenfektan ile) diye yapılan uyarılar ne kadar uygulanabilecek.

Bir yemekten sonra diğer bir yemeği hazırlarken, diğer yemeğe geçişte eller yıkanabilecek mi?

Çatal, bıçak ve kaşık gibi malzemeleri deterjanlı suyla dezenfekte etmek yeterli olabilecek mi?

*

Saç, ağız, burun, kapının tokmağı, gibi yerlere dokunduktan sonra tekrar yemek yapımına geçerlerse şayet bulaş ne durumda olur?

O nedenle ülkemizde bu tür yerler açıldığında içimiz rahat olabilecek mi?

Tatil beldelerinde ki yemek ortamı dezenfektasyonla en iyi duruma getirilebilecek mi?

Yeni normal süreç nasıl işleyecek?

Hep birlikte yaşayıp göreceğiz.

*

Evimizdeki önlemler aslında çok daha basit.

Öncelikle; kurulama havlularını çok sık yıkayın...

Kurulama bezi, kullanın (tabaklarınıza) ve bunları sık sık yıkayın...

Eti ve sebzeleri mutfak tezgâhı değil hijyen açısından son derece iyi satıhlarda kesin…

Eti ayrı sebzeyi ayrı satıhta kesin…

Mutfak malzemelerinizi sık sık dezenfekte edin...

*

Mutfakta en güzel tercihimiz tabi ki sebze, meyve ve de salatalar…

Besinlerde mikroorganizmalarla kirlenme çok yüksek olacağından mümkün olduğunca kısa sürede hazırlanmalı…

Bu aşamada hem yiyeceklerin besin kaybını en aza indirmek önemli hem de mikroorganizmalardan korunmak…

Hazırlama ve saklama işte bu yüzden büyük önem taşır.

*

Pişirme sırasında yüzeydeki mikroorganizmalar ölürken iç kısım ölmez, bu yüzden pişmeden önce detaylara dikkat edilmeli.

Besinlerin sıcaklık dereceleri bakterilerin çoğalmasını önleyecek yeterlilikte olmalı.

Eller temiz değilse, bakteriler besinlere bulaşır ve çoğalır.

Hayvansal ve bitkisel kaynaklı çiğ besinler, hastalığa neden olur, çok dikkatli davranılmalı.

Kıyma ve etler uzun süre saklanmamalı, çiğ ya da pişmiş balık iki günden fazla bekletilmemeli.

Sosis salam, pasta türü yiyecekler 5 derecenin altında tutulmalıdır.

*

Sebze ve meyveler arınması için 20 dakika tuzlu veya klorlu su dolu kapta bekletilmeli, tavuk, balık, et ve yumurta gibi besinler iyice yıkanmalı ve dışarıda bekletilmeden yerleştirilmeli.

Hastalıkları taşıyıcı haşerelerden korumak için mutlaka her besinin üzeri kapatılmalı, korunmalı gerekirse doğru ilaçlama ile haşerelerden mutlaka kurtulunmalıdır.

*

Pişirme sıcaklıkları da hijyende etkilidir unutmayalım.

Haşlanarak, az suda kaynatılarak, buharda tutularak, fırında veya yağda kızartılarak pişirilmiş ürünlerin ne kadar güvenli olduğu sağlığımız açısından önemlidir.

Gelelim güvenli besinlere.

Haşlanan, kaynayan, buharda ve fırında pişen besinler güvenlidir.

Katı pişen yumurtalar, sufleler, güvenlidir.

Kısaca, kaynama derecesinde pişmiş yemekler güvenlidir.

Ancak; bazı besinler yeniden pişme sıcaklığında ısıtılmadığından tehlikeli olabilirler.

*

Bunları sıralayacak olursak;

Az pişmiş tavuk. Kemiklerinden ayrılmış etler. Doğranmış, dilimlenmiş ve orta veya az pişmiş etler.

Çok kalmış artık yemekler. Kremalı pastalar. Az ısıtılmış yemekler. Fırın yerine ocakta pişmiş omlet.

Rafadan yumurta.

Terbiyeli (yumurta ile) çorbalar.

Pişmiş sebzeler en fazla 4 gün, pişmiş etler ise en fazla 3 gün buzdolabında saklanır bu da unutulmamalı.

*

Unutmayın!

Soğuk hava bakterileri öldürmez sadece durdurur.

Bu yüzden buzdolabında yemeğim bozulmaz diyerek umursamaz olmayın.

Buzdolabı besinleri sonsuza kadar saklayabilen bir yer değildir.

Sadece siz bilinçli olun ve sağlıklı beslenme koşullarını unutmayın.

*

Ve mutfak kadar önemli olan tuvalet hijyeninden de söz etmezsek olmaz bu günlerde.

Hayatımızın en önemli ve temizliğe en önem vermemiz gereken yerlerden bir diğeri de banyo ve tuvaletlerimiz.

Tuvaletinizde yaşayan milyonlarca mikrop bir sifonla uzağınızda çünkü. Onlar bir sifon yardımıyla taşınabiliyor.

Peki nasıl?

Tek bir sifon çekimiyle 1,5 metre zıplayarak.

Zıpladığında gideceği yer açıkta olan diş fırçanız banyo malzemeleriniz ve havlularınız.

İşte bu yüzden banyonuzda, tuvaletinizde havlunuzdan tuvalet kâğıdına kadar hijyenin büyük önem taşıdığını unutmayın lütfen. Tuvaletlerimiz ve banyomuz mikrop zincirine ev sahipliği yapan alanlardır.

Binlerce yıl yaşayabilen bakteriyel sporlar, dünyanın en zorlu canlıları arasında yer alır. Bu canlılar evin tamamına yayılabilir ve kaynamış suda bile yok olmakta direnirler.

*

Tuvaletler dışında; ‘Temizlik bezleri, küflü yüzeyler, evcil hayvan sepetleri, çöp kovası, çocuk bezleri, buzdolabı, bebek kapları ve oyuncaklar’, hijyen koşulları göz ardı edildiğinde mikrop yuvasına dönüşebilir.

Sağlıklı yaşamda ne kadar kendimize dikkat edersek o kadar da bu düşüncenin içinde yer alabiliriz.

*

Bakterileri ve virüsleri öldürmek hiç kolay değildir.

Tuvaletinizi mutlaka 24 saatte bir çamaşır suyu ile temizleyin.

Aslında temizlik denilince sadece vücut temizliği veya konut temizliği anlaşılmamalıdır. Oturduğumuz, yaşadığımız, çalıştığımız, gezdiğimiz, eğlendiğimiz her yerde sağlığımız için temizlik önem taşımalı ve ciddiye alınmalıdır.

Kirletilmiş her yeri; çevreyi, bedenimizi, hatta toksinler ile organlarımızı temizlemek zordur.

*

Bizim en dikkatli olacağımız hijyen yerlerimiz sadece ellerimiz mi?

Evet, şimdilerde amaç sadece ellerdeki bakteri ve virüsleri bertaraf etmek ama sırada ağız hijyeni, ayak hijyeni, tırnak hijyeni, saç hijyeni; deri hijyeni de var.

Söylemesi bizden uygulaması sizden…

*

İnsanların bağışıklık sistemi de, vücudu mikroplardan korumak ve hastalıkları önlemek için doğal maddeler ile savunma geliştirmekte.

Vücutta yabancı bir mikro organizma fark ettiğinde nötrofil denen akyuvar hücreleri, çok az miktarı enfeksiyona karşı çok etkili olan ve çamaşır suyunun etken maddesi olan ‘hipokloriti’ (günlük dilde klor olarak bilinir) doğal olarak üretiyor.

Bedenin ürettiği bu madde yeterli gelmediği takdirde, savunma mekanizması zayıflıyor ve beden mikroplarla, virüslerle baş edemez duruma gelebiliyor.

*

Amaç bağışıklık sistemini kuvvetlendirmek.

O nedenle bu yeni normal süreçte lütfen bağışıklık sisteminize önem verin.

Ve yeni normal süreçte sakın ha sakın unutmayın yaşadıklarımızı.

Ve neticesinde sosyal mesafe kuralı ve maske uygulaması bizim kurtarıcımızdır.

Dip notlar;

Sadece corona mı?

Gündemimiz corona ancak birkaç tane can alıcı bilgi vermek istiyorum.

Rotavirüs’ nedeni ile hasta olan birisinin dışkısında 10 milyar virüs, kusmuğunda ise 30 milyon virüs vardır.

İshalli hastalıklara neden olan E.coli.

Özellikle hamilelikte etkili olan hastalıklara yol açan ‘Listeria’.

Ölümcül olarak bilinen ve 4 haftadan fazla tuvalet yüzeyinde yaşayabilen ‘salmonella bakterisi’.

Bazı mantar türleri. Ki bunlar kemoterapi gören veya HIV virüsünü kapmış olan bağışıklık sistemi zayıflamış kimselerde çok ciddi akciğer enfeksiyonlarının oluşmasına yol açar.

RSV’ (Respiratuvar sinsitiyal virüs (RSV) iki yaşına kadar hemen hemen tüm çocukları enfekte eden bronşiyolit ve zatürre gibi yaşamı tehdit eden şiddetli solunum yolu enfeksiyonlarına yol açan çok yaygın ve bulaşıcı bir virüstür.

Hastanelerde görülen bağışıklık sistemi zayıflamış olan hastaları yakalayan ‘MRSA’ virüsü.

Birçok anti bakteriyel tüm dünyada yaygın olan (mide gribi) norovirus.

Ve Soğuk algınlığına neden olan rhinovirus.

Herpes.

Hepatit.

SARS.

MERS.

Ve daha neler neler.

Temassız bayram...

Bayram aylarında sarılmalarımız, kucaklamalarımız vardı bizim. Bu bayram mahzun kaldık. Şekerlerimiz, tatlı ikramlarımız vardır bizim. Bu bayram mahzun kaldık.

Ziyaretlerimiz, hepsi bu yıl askıda kaldı.

Bu bayram dijital bayram, bu bayram temassız bayram kutladık.

Bu bayram yasaklı bayram kutladık.

Toplu mesajlarla kopya bayram kutladık.

Bugünlerde bitecek.

Tekrar kucaklaşacağız.

O güne kadar aman ha sosyal mesafe...

Mutlu kalın…

Fıkra;

Nasreddin Hoca'ya sormuşlar:
- "K
ıyamet ne zaman kopacak ?"

- "Karım ölürse küçük kıyamet, ben ölürsem büyük kıyamet kopacak," demiş.

Günün sözü;

Tekne limanda güvendedir. Ama teknenin amacı bu değildir… Paulo Coelho

 

Yazarın Diğer Yazıları
YAZARIN TÜM YAZILARINI GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN
Gazete Yenigün