Gazete Yenigün
Son Dakika
Gazete Yenigün
PAYLAŞ

2020 genel dış ticaret değerlendirmesi

11 Ocak 2021 Pazartesi 08:31 Güncelleme : 11 Ocak 2021 Pazartesi 08:31

Geçen hafta itibariyle ülkemizin geçici dış ticaret değerleri Ticaret Bakanlığı tarafından açıklandı. Ticaret Bakanlığı açıklamaları 2019 yılı itibariyle geçiş yaptığımız Genel Ticaret Sistemine göre yapılmakta. Aslında hem Özel Ticaret Sistemine göre hem de geçici rakamların netleştiği rakamları Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) açıklamaları neticesinde tam bir değerlendirme yapabileceğimizi belirtip konumuza geçiş yapalım

AÇIKLAMALARDA

Yıllık dış ticaret verilerinin değerlendirildiği toplantıda aralık ayının ihracat değerleri üzerinde çok fazla durulması ne kadar doğru oldu bilemiyorum. GTS’ne göre aylar bazında ihracatımızın aralık ayı itibariyle ihracat rekoru kırması elbette ki çok önemli ve başarılı bir durum ama esas konu yıllık değerlendirme toplantısı olunca vurgunun yıllık ihracata göre olması gerekmekte diye düşünmekteyim.

BU ARADA

Genel Ticaret Sistemine göre 2020 aralık ayı ihracatımız yüzde 16 artışla 17,8 milyar dolar gerçekleşirken, 2020 yılı ihracatımız ise 169,5 milyar dolar. Bu arada 2020 yılı ihracatımız genelde ne kadar artı ya da ne kadar azaldı bulacağım inşallah.

GEREK YOK BENCE

Örneğin Türkiye İhracatçılar Meclisinin (TİM) ana sayfasındaki Haberler başlığının altındaki duyurudaki başlık “Cumhuriyet Tarihinin Aylık İhracat Rekoru Kırıldı” şeklinde iken, yan taraftaki fotoğrafta ise büyük rakamlarla “2020 Yılı Dış Ticaret Değerlendirme Toplantısı” yazmakta. Olabilir vurguyu Aralık ayına yapmak istemiş olabilirler. Neyse haberin devamını tıkladığımda ise uzun bir açıklama karşıma çıkıyor. Güzel yıllık ihracatımızın mukayeseli durumunu öğreneceğim diye sevinirken, ihracat rakamlarının değerlendirilmesinde iki vurgu ortaya çıkıyor. Birincisi aralık ayı ihracatı ne kadar artı ne kadar oldu iken, ikincisi ise YEP 2020 (Yeni Ekonomik Program) hedefi 165,9 milyar iken 2020 yılı ihracatımız 169,5 milyar dolar ihracatın gerçekleşmesi ile birlikte ihracat başarımızdan bahsediliyor. Kesinlikle ikisi de doğru ama ben hala geçen yıl ihracatımız ne kadardı? 2020 yılı karşılaştırıldığında ne kadar arttı veya azaldı bulamıyorum Yani geçen yıla göre ihracatımız arttı mı azaldı mı hala göremiyorum. Neyse azimliyim öğreneceğim haberin geri kalanında bahsetmişlerdir deyip devam ediyorum ama maalesef bulamıyorum. Bu arada TİM çok detaylı ve güzel bir değerlendirme yapmış ama esas konu hakkında bilgi yazmamış. https://tim.org.tr/tr/haberler-cumhuriyet-tarihinin-aylik-ihracat-rekoru-kirildi” Bu arada açıklama içerisinde yıllık ihracatın geçen yıla göre değerlendirilmesi yapılmışsa gözümden kaçmış olabilir. O kadar dikkatli okumama rağmen gözümden kaçmışsa benim hatamdır diyelim. Ticaret Bakanlığının sitesindeki ise sadece bir yerde kısa bir şekilde geçmekte. (En azından orada buldum diye seviniyorum) https://www.ticaret.gov.tr/haberler/bakan-pekcan-2020-yili-dis-ticaret-degerlendirme-toplantisinda-konustu.

ŞUNU BİLİYORUZ

Hem Ticaret Bakanlığımız hem de TİM özellikle pandeminin mart ayından sonra ülkemizde ortaya çıkması ve tüm dünyada etkili olmasıyla beraber önemli politika önlemleri alarak süreci başarı ile yürüttüler. Yukarıda paylaştığım linklerde zaten alınan önlem ve teşvik paketleri ile yeni enstrümanlar ile (sanal ticaret heyetleri veya sanal ticaret fuarları veya EXIMBANK kredilerinde alternatifli ek paketler ile) zaten yapılacakların maksimum seviyesini yaptılar. O yüzden bakanlık olarak Ticaret Bakanlığı, STK olarak TİM’i tebrik etmekten başka söylenecek söz yok. Şunu sokaktaki vatandaşta biliyor ki ihracat; dış taleple alakalı bir durum sen ne yaparsan yap o talep gerçekleşmezse ihracatı artıramazsın. Dolayısı ile rakamsal boyutlarda neden vurgu başka alanlarda daha fazla oluyor bilemiyorum. Gerek yok ki zaten ülke olarak pandemi sürecinde ihracatımız düşse bile başarılıyız.

ESASA GELİRSEK

GTS’ye göre; 2019 yılı toplam ihracatımız 180,8 milyar dolar iken, 2020 toplam ihracatımız 169,5 milyar dolar olmuş. Yıllık ihracatımızda azalış yüzde 6,26

GTS’ye Toplam ithalatımız 210,3 milyar dolardan 219,4 milyar dolara yükseldi. İthalattaki artış oranı ise yüzde 4,32

DEĞERLENDİRİLMESİ GEREKEN KONULAR İSE

  • İhracatta dövizin değeri TL karşısında artarken yani tırnak içerisinde “rekabetçi kur” politikası benimsenmişten neden bu durum ihracata olumlu yansımadı?

  • Neden çoğu üründe ithalat vergileri artarken ve döviz yüksek seviyede iken (ithalat pahalanmışken) ithalatımız 2020 yılında arttı?

  • Değerlendirmelerde “altın dışı ithalat” kavramı ne kadar doğru? İthal edilen altınlar için döviz ülkeden çıkmıyor mu? ya da ithal edilen altınların bir kısmı tekrar ihraç edilmiyor mu?

Bu soruların cevaplarının bilimsel olarak verilmesi ilerleyen aşamalarda ülkemiz dış ticaret politikalarının oluşturulmasında en önemli unsurlar olacağı düşüncesindeyim.

AYRICA

YEP 2020 ihracat hedeflerinin yaklaşık iki ay önce revize edildiğini ifade etmekte de fayda var. Dolayısı ile 2 ay öncesinde belirlenen hedeflerin tutması ve aşılması başarı iken 2 aylık bir öngörünün aşılması, 2020 yılı ihracat performansının değerlendirilmesinin önüne geçmemesi gerekir.

YEP ithalat 2020 hedefleri tuttu mu? Mesela 2 aylık bir öngörü olarak baktığımızda eğer ki ithalat hedefleri tutmamışsa, Dış ticaretten sorumlu bakanlık olan Ticaret Bakanlığının, ihracatta aşılan hedefi ve başarıyı ifade ettiği gibi aynı zamanda 2020 yılı Dış Ticaret Değerlendirme Toplantısında ithalatta tutmadığını söylemesi gerekmez mi?

SONUÇ: 2020 yılı geçici ihracat verilerine göre 169,5 milyar dolarlık ihracat değeri, küresel salgın koşullarına gerçekleştirilmiş büyük bir başarıdır. Her ne kadar aralık ayı ihracat değerlerinin gölgesinde kalsa bile…

Yazarın Diğer Yazıları
YAZARIN TÜM YAZILARINI GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN
Gazete Yenigün