Uğur Derin Dondurucu
Gazete Yenigün
Son Dakika
Gazete Yenigün
Yenigün
PAYLAŞ

İSLAMİYETTE İSRAF, MÜSRİFLİK VE CİMRİLİK

5 Temmuz 2019 Cuma 08:41 Güncelleme : 5 Temmuz 2019 Cuma 08:41

Bugün, C.Allah’ın yasakladığı  israftan  bahsedeceğiz. Dinimiz israfı haram kılmıştır. Önce israf nedir, nasıl bir sarf yapılırsa haram sayılır. Bu konuda C.Allah’ın gösterdiği yol nedir? Peygamberimiz bu konularda  neleri  tavsiye eder.İsraf belirli konularda mı geçerlidir yoksa  zaman israfı, emek israfı gibi pek çok konuda da  geçerli midir? Öncelikle  buna bakalım.Ve hemen arkasından da Cimriliğin ne olduğu konusuna geçelim diyorum.  
    Kısacası bugün  İsraf ve Cimrilik konusunu Kuran ve Hadislerin ışığında anlamaya ve anlatmaya çalışacağız.
        
İSRAF NEDİR? MÜSRİF KİMLERE DENİR?

İsraf, insanın sahip olduğu bir şeyi, tasarrufu,tutumluluğu  düşünmeden  onu mübalağalı bir şekilde  kullanmasıdır. İnsanın sahip olduğu şey ne olursa olsun  onu idareli tasarruflu  kullanması gerekir. Eğer buna uymazsa israf etmiş olur. Bu şekilde kendisine ve sahip olduğu şeye zarar verecek şekilde hareket eden kişiye de Müsrif denilir  

İSRAFLIK, MÜSRİFLİK  YİYECEK, İÇECEK
DIŞINDA DAHA HANGİ KONULARDA OLABİLİR? 

İsraf denilince genelde akla yiyecek, içecek ve giyecek gelir. Halbuki her konunun bir israf yönü vardır. Ondan kaçmak gerekir. Mesela zamanın, mesela emeğin ve benzer her konunun bir   israf yönü, bir de ekonomik yönü vardır. Mesela zamanını boşa geçiren kişi zaman israfı yapıyor demektir. Mesela boş şeylere emek sarf eden bir kişi de emek israflığı yapıyor demektir.
Allah’ın gösterdiği yol dışında İsraf,insanın parasını,mal varlığını sahip olduğu her türlü yiyecek ve içeceğini, zamanını, emeğini ve enerjisini  Allah’ın gösterdiği yol dışında  sarf etmesidir. Demek ki sarfiyat konusunda C. Allah’ın ve peygamberimizin gösterdiği yollar vardır. Kişinin bu yolları öncelikle öğrenmesi ve bilmesi gerekir. Toplum, israf eden kişiye Müsrif ismini verir. Müsrif dediğimiz zaman, malını, parasını gelişi güzel harcayan, halkın deyimi ile har vurup harman savuran kişi akla gelir.

CİMRİLİK NEDİR?
CİMRİ KİME DENİR?

    Cimrilik, parayı malı mülkü  haddinden fazla severek her şeyden çok paraya önem veren ve para harcamayı hiç sevmeyen eli sıkılık haline cimrilik denir. Halk cimrilik halini yaşatan kişiye cimri, pinti isimlerini verir. Tasvip gören bir hal değildir. Toplumda bu durumda olan kişiler hemen tanınır ve de kınanır. Çünkü harcaması  gerekeni harcamaktan aşırı kaçan, parayı çok seven, parayı  harcamaktan kaçınan, kimseye en ufak bir faydası olmayan bir tutum içindedir. 
    İslam dininde, Allah’ın verdiği parada, mal ve mülkte  insanların hakları olduğu inancı vardır. Yani sadaka verecektir. Malının mülkünün % 2,5 unu  fakirin hakkı olarak görme vardır. İnsanlara ve topluma faydalı olacak işler yapması gerektiği inancı  vardır. Cimri olan insan, ne sadaka verir, ne malının zekatını verir. Ne de insanlara, topluma ve ülkeye faydalı bir iş yapar. O bakımdan dikkatleri üzerine çeker. Ona yakın olanlar  bu durumlarını görür ve tabi ki  o durumdaki ki kişi hakkında hükmünü de verir. Ve ona cimri isminin, pinti isminin verilmesi bu sebepledir.

KURAN, HEM  İSRAFI HEM DE
CİMRİLİĞİ REDDEDER

Evet dediğiniz gibi İslamiyet, hem cimriliğin hem de israfın karşısındadır. Mesela İsra Suresi 29.Ayetinde “Eli sıkı olma. Büsbütün eli açık da olup israf etme. Sonra kınanır.(Kaybettiklerinin) hasretini çeker duruma gelirsin.”(İsra-29) Yine Bakara Suresinde, “Şeytan  insanları (Cimrileri) fakir olacaksınız diye korkutur. (Fakir olursunuz diye) sarf etmenize, sadaka vermenize bile engel olur. Sizi  cimriliğe  ve kötü şeylere doğru teşvik eder.” (Bakara-268)  C. Hak Araf Suresi 31. Ayetinde de “Yiyiniz, içiniz ama israf etmeyiniz. Çünkü Allah israf edenleri sevmez.” buyrulmaktadır.
Zikredilen bu Ayet-i Kerimelerden anlıyoruz ki, Allah israflığı da,cimriliği de reddeder. Allah-ü Teâla insanların ne saçıp savurmasını istiyor ne de eli çok sıkı pinti diye tanımlanan durumda olmasını istiyor.
 C. Allah,  orta ve ölçülü bir yol, orta bir yol tavsiye eder. “Doğru düşünen kişiler harcadıkları zaman, ne israf ederler ne de kısarak cimrilik yaparlar. Doğru düşünen insanlar  Müsriflikle cimrilik arasında orta ve ölçülü bir yol tutarlar.” (Furkan-67) buyurarak orta yol tutulmasını tavsiye eder. Yine Mesela Bakara Suresi 143. Ayetindeki  “Sizi mutedil bir millet kıldık” denilmesi bu sebepledir.

ALLAH İSRAFI, MÜSRİFLİĞİ
VE CİMRİLİĞİ NİÇİN SEVMEZ?

Müsriflik iyi bir şey değil de ondan sevmez. Demek ki müsrifliğin de, cimriliğin de kişiye ve topluma faydası olmadığı gibi zararı olmaktadır. Bu sebeple de  Allah Kuran’da insanlara, israf etmemeyi  emreder. İsraf edenleri de  sevmediğini  bildirir. Bu bakımdan bir Müslüman, akla gelen her konuda  iktisatlı davranmak ve israftan kaçmak  zorundadır. 

CİMRİLİK VE MÜSRİFLİK SONRADAN TOPLUM ARACILIĞI 
İLE Mİ KAZANILIYOR YOKSA İNSANIN YAPISINDA VAR MI?   

    İnsanın yapısında cimrilik de müsriflik de vardır. Ancak, ortama ve çevredeki oluşumların da etkisiyle kişi bu özelliklerine şekil verir.Kısacası her ne kadar  bu iki özellik kişinin yapısında olsa da çevrenin ve eğitimin etkisi ile şekillenir. Ama hem İslam uleması hem de  bu konularla ilgilenen bilim adamlarına göre Müsriflik ve Cimrilik duyguları, kişinin ruhi yapısında  doğuşta vardır. İslam alimleri bunu, “Cimrilik ve Müsriflik insanın Nefsani arzuları içinde yer alır” diyerek anlatır. Hani Doktorlarımız “Her türlü mikrop insanın içinde var. Bağışıklık sistemi zayıflayıp da mikroplardan hangisi müsait ortamı bulursa o mikrop gelişip  hastalığını ortaya çıkarır”   diyorlar ya. İşte cimrilik ve müsriflik de öyle bir şey. Kişinin yaşadığı aile ve toplum çevresine, içindeki  dürtülere, aldığı eğitime bağlı olarak her hangi birisi gelişebiliyor. Mikrobun müsait ortamı bulup da gelişmesi gibi bir şey oluyor.
    Cimrilik ve müsrifliğin insanın yapısında olduğu, o şekilde yaratıldığı Nisa Suresi 128.  “Nefisler cimriliğe (müsrifliğe) eğilimli olarak yaratılmıştır.” (Nisa-128) buyuran C. Allah Meariç Suresi 19 ve 21  Ayetlerinde de, “İnsan cimri  duygusu ile yaratılmıştır.” “Yaratılışında cimrilik vardır” (Meariç-19,21)
 Ayetlere dayanarak  konuşursak demek ki Cimrilik ve Müsriflik insan yapısında vardır. Ancak ortama, alınan eğitime bağlı olarak bir gelişme gösterir, anlaşılan bu olmaktadır.
 

Yazarın Diğer Yazıları
YAZARIN TÜM YAZILARINI GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN
Gazete Yenigün