Uğur Derin Dondurucu
Gazete Yenigün
Son Dakika
Gazete Yenigün
PAYLAŞ

İzmir'in Tramvayla Sınavı

19 Mart 2018 Pazartesi 10:54 Güncelleme : 19 Mart 2018 Pazartesi 10:54

İzmir’in Tramvayla Sınavı

Güzel ve demokrat İzmir’imize yakışan bir tramvay projesi gerçekleştiriliyor. Karşıyaka’dan  başlayan yolculuğun İnciraltı’nda son bulacağı ve İzmir’in iki yakasının birleştireceği söyleniyor. Açıkçası nastoljik, şehrin tarihi dokusunu ve estetiğini ortaya çıkaran ve kulağa hoş gelen bir proje.
Ancak bu projelerin kısmen modernize edilmiş hali, iki asırlık tarihe sahip. Dünyada ilk kez atlı tramvay, 1807'de İngiltere'de toplu taşımada kullanılmış. İstanbul'da ilk atlı tramvay 1871'de ve ilk elektrikli tramvay 1914'te çalışmış. O dönemde yolcu taşımacılığından önce ağır yükler; kütük, taş veya çelik gibi sert yüzeyler üzerinde kaydırılarak veya sert tekerlek kullanarak taşınmış.
Osmanlı döneminde “Dersaadet Tramvay Şirketi” 1869’da İstanbul’da atlı tramvay çalıştırmak için anlaşma imzalamış. Şirket, Aksaray-Eminönü, Aksaray- Topkapı, Aksaray-Yedikule ve Galata-Azapkapı hatlarında 1871’de yolcu taşımaya başlamış. Daha sonra İzmir, Konya ve o dönemde sınırlarımız içinde olan Selanik, Şam ve Bağdat illerine de tramvay sistemi kurulmuş.
Fransız mühendis E. H. Gavand tarafından 1867’de Beyoğlu’na bir tünel yapma önerisi ortaya atılıyor. Amaç, Karaköy- Beyoğlu arasındaki 60 metrelik yüksekliğe tırmanan Yüksek Kaldırım’a modern bir alternatif sunmakmış. Sultan Abdülaziz, projeye 1869’da onay vermiş ama inşaat 1871’de başlamış ve 1875’te tamamlanmış.  İstanbul’un atlı tramvayları, 1914’te yerlerini elektrikli tramvaya bırakmıştır. Tramvay sistemi, 1961’de Avrupa yakasından ve 1966’da Anadolu yakasından kaldırılmıştır.
Bu tramvay projeleri 19. ve 20. Yüzyılda madencilik, sanayi ve toplu taşımada önemli işlevler yerine getirmiştir. Şimdi ise dünyada bu tramvaylar yerini, çoğunluğu yeraltında hizmet veren teknoloji ürünü, hızlı, hatta vatmansız  metro ve hızlı trenlere bırakmıştır.
Bu anlamıyla değerlendirilirse, İzmir’deki tramvay projesi 200 yıllık bir gecikmeyle şehrimize gelmiş sayılmaz mı? Artık dünyada tramvay diye bir şey kalmamışken, toplumsal ihtiyaçlar değişmişken, bu proje, neye hzimet edecektir? 
İzmir’in nüfusu 4.274.000’e ulaşmış durumda. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) İzmir Bölge Müdürlüğü'nün açıkladığı verilere göre, İzmir'deki  araç sayısı, 1.203.285  adete ulaşmış bulunuyor. Hal böyleyken, özellikle Konak Alsancak hattında, araç yolundaki 3 şeritten biri tramvaya tahsis edilmiş bulunuyor. Şimdiden trafik sıkılıklığı İstanbul’u geçmiş durumda. Tramvay tam anlamıyla çalışmaya başladığında, trafiğin halini düşünemiyorum. Bu projeyi çizen, onay veren mimar, mühendis ve şehir plancılarına, sabah ve akşam özellikle Alsancak Konak hattında araçla 3-4 tur attırmayı zorunlu hale getirmek lazım. Oradaki trafik çilesini hergün yaşamayı hakediyorlar bence!
Bu proje, hiç bir toplumsal ihtiyaca hitap etmiyor. Ne taksici, ne dolmuşçu, ne otobüs şoförleri bu işten memnun. O bölgede işe, özel araçlarıyla gitmek zorunda kalan araç sahipleri de öfke içinde. Neticede, İzmir’deki ulaşım ve kent yaşamını felç eden bu proje, bir çok yanlış proje gibi uygulamadan kaldırılmak zorunda kalınacaktır. Peki bu kadar harcanan paranın hesabını kim verecek? Kamu gelirlerinin çarçur edilmesine sebep olanlar, bunun hesabını nasıl verecekler, merak ediyorum!
Bu proje daha akıllı şekilde uygulansaydı, halk desteği de alabilirdi. Nasıl Taksim’de, Lizbon’da ve birçok Avrupa şehrinde Nastoljik, trafiği rahatsız etmeden ve kısa hatlar şeklinde uygulandıysa, İzmir’de benzer bir şekilde uygulanabilirdi. İzmir’e de çok yakışacağını yazımın başında söylemiştim. 
Ama şehre makyaj yapmaktan daha öncelikli sorunlarımız bulunmaktadır.
İzmir’de önce kavşak düzenlemeleri yapılmalıdır. Şehrin önemli geçiş noktalarında trafik, yeraltına alınmalı, battı/çıktılar yapılmalıdır.
İzmir Büyükşehir Belediyesinin, özellikle metropol ilçelerde acilen büyük otopark projeleri hayata geçirmesi; yeni yapılacak inşaat projelerinden otopark bedeli almaktan vazgeçmesi ve otopark yapılmasını zorunlu hale getirilmesi gerekmektedir.
Özel vakıflara araç çekme yetkisi vererek trafik maalesef rahatlamış olmuyor!

Yazarın Diğer Yazıları
YAZARIN TÜM YAZILARINI GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN
Gazete Yenigün