Yenigün
Gazete Yenigün
Son Dakika
Gazete Yenigün
PAYLAŞ

Kullanılamayan katkı payı

21 Aralık 2019 Cumartesi 01:38 Güncelleme : 21 Aralık 2019 Cumartesi 01:38

İnsanın konusuna hakim, bilgi ve birikimleri ile tam donanımlı bir arkadaşı olursa yazılacak çok konu buluyor. Balçova Belediyesi Başkan Yardımcısı Ahmet Hepdarcan bu kez öyle bir konuya parmak bastı ki; gündeme getirdiği konu aynı durumdaki tüm belediyeleri çok yakından ilgilendiriyor. İzmir’de katkı payının keyfini süren çok sayıda belediye var. Bunların arasında bu şansı en iyi kullanan Konak Belediyesi. Basın danışmanı olarak görev yaptığım süre içinde dönemin belediye başkanları Ali Muzaffer Tunçağ ve Hakan Tartan çok sayıda eski yapıyı bu katkı payından yararlanarak ayağa kaldırdı. 
***
Bunların arasında Basmane Semt Merkezi, Saadet Mirci Semt Merkezi, İnönü Müzesi, Kadın Müzesi, Abacıoğlu Hanı, Radyo Müzesi gibi onlarca bina ve han bulunuyor. Özellikle Konak ilçe sınırları içinde o kadar çok sayıda taşınmaz kültür varlığı var ki saymakla bitmez. Konak Belediyesi de bu fırsatı iyi değerlendiriyor. Narlıdere’de yirmi yıl belediye başkanlığı yapan ve ustalık dönemini Konak Belediyesi’nde sürdüren mimar başkan Abdül Batur da aynı yolu fazlasıyla kullanacağından eminim.
***
Şimdi gelelim bu pay nedir, kim kullanıyor, kim kullanamıyor; neden bazı belediyeler bu fırsattan doyasıya yararlanırken; bazı belediyeler neden hiç yararlanamıyor? Emlak vergileri 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu uyarınca belediyeler tarafından taşınmazlardan tahsil ediliyor; belediyelerin önemli gelirleri arasında emlak vergileri yer alıyor. Vatandaş vergisini öderken belki farkında bile değil! Emlak vergisi ile birlikte Emlak Vergisi Kanunu’nun 8. ve 18. maddeleri uyarınca hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin yüzde onu oranında “Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına  Katkı Payı” ödüyor, bilerek veya bilmeyerek katkı koyuyor. Katkı payı kesintisi 2005 yılından beri uygulanıyor.
*** 
Ancak yeni kurulan, belediyelerde taşınmaz kültür varlıkları hiç yok veya çok az sayıda var: Güzelbahçe, Karabağlar ve Balçova Belediyesi gibi. Örnek vermek gerekirse, Balçova Belediyesi kanunun çıktığı 2005 yılından bugüne kadar emlak vergisi ile birlikte tahsil edilen “Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payı” olarak on beş milyon yüz kırk altı bin beş yüz otuz üç lira net tahsilat yapmış. Tahsil edilen bu katkı payını belediyeler taşınmaz varlıklarının korunmasına yönelik olarak kullanıyor. İşleyişi ise “Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payı” yönetmeliğinin ‘kullanımı’  başlıklı 7. maddesinde belirlenen koşullara bağlanmış. 
***
Yönetmelik diyor ki; Katkı payı hesabında toplanan tutar taşınmaz kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla hazırlanan planlama, proje ve uygulama işlerinde kullanılabilir. Yani ilçenizde taşınmaz kültür varlığı yok ise bu parayı kullanma şansınız yok. Öte yandan, Emlak Vergisi Kanunu “Bu payı emlak vergilerinden kesip havuza aktarmak zorundasın” diyor!
***
Neden Balçova’yı örnek veriyorum; öncelikle Balçova belediye sınırları içerisindeki herhangi taşınmaz kültür varlığı bulunmadığı için konuya ilişkin planlama, proje ve uygulama yapılamıyor. Balçova’nın on beş milyonu başka ilçelerdeki taşınmaz kültür varlıklarına cansuyu oluyor. Balçova sınırları içerisinde yaşayan 80 bin vatandaşın vergilerinden oluşan ve tahsil edilen bu vergilerin kullanılması ve Balçova halkına hizmet olarak geri dönmesi mümkün bulunmuyor. 
***
Balçova halkının ödediği vergilerin başka ilçelerde hayata geçirilecek projelere kaynak sağlaması adaletli bir uygulama değildir. Burada yine İzmirli vekillere iş düşüyor. Konu çözüme kavuştuğunda Türkiye genelinde katkı payı ödeyip de bu payı kullanamayan çok sayıda belediye bu olanaktan faydalanacak. Bu vergi düzenlemesi tekrar gözden geçirilmeli, doğası gereği herhangi bir kültür varlığına sahip olmayan ilçelerin, bu öz kaynağını kullanabilmesi için, örneğin termal turizm, sanayi, ticaret gibi faaliyetlerde bulunulması halinde bu kaynakların kullanımının önünün açılması sağlanmalıdır. 

Yazarın Diğer Yazıları
YAZARIN TÜM YAZILARINI GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN
Gazete Yenigün