Uğur Derin Dondurucu
Gazete Yenigün
Son Dakika
Gazete Yenigün
PAYLAŞ

Ücretin ödenmesi ve işsizlik parası

1 Kasım 2017 Çarşamba 09:54 Güncelleme : 1 Kasım 2017 Çarşamba 09:54

Ücretin ödenmesi ve işsizlik parası


Son günlerde en fazla sorulan sorulardan biri de işverenin ücreti en az iki ay geç ödemesi veya ödememesidir. Bu durumda çalışanın haklarının firmada kalması söz konusu olmaktadır. Ne yazık ki çalışanlar yıllar süren hukuki mücadelelerin sonunda haklarını alabildikleri için  bir iki aylık ücretin peşine çoğu zaman düşmüyor.
Peki ücret nedir? Ödenmediğinde nasıl alınır? En basit anlatımıyla bir hizmete veya emeğe karşı alınan paraya ücret diyoruz. Ücretin içerisinde çalışana ödenen ikramiye, prim, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri de dahil edilir. Yani ücretin içinde çalışanın verdiği hizmet karşılığı aldığı nakit para ve tüm ekstra ödenen paralarda vardır. Ücret çalışan ile yapılan sözleşme veya işyeri uygulaması ile belirli bir zaman aralığında (bu genelde  uygulamada ayda birdir) aynı periyotlarda ödenmesi gerekir. Bir işyerinde beş kişiden fazla çalışan varsa ücretlerin banka aracılığı ile ödenmesi de zorunludur. Çalışanın ücreti ödeme günü geçmesine rağmen ödenmiyorsa çalışan iş sözleşmesini sonlandırarak haklı sebeple işten ayrılabilir. Bu durumda çalışma süresi bir yıl ve üzerinde olan çalışan   kıdem tazminatına hak kazanır.İşverence gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır. 4857 sayılı yasaya göre; ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır. Ücretleri ödenmeyen çalışanlar, Çalışma ve İş Kur İl müdürlüklerine şikayette bulunabilir veya İş Mahkemesine dava açabilirler.İşi sonlandırmadan önce mutlaka bir hukukçudan bilgi alınmalıdır.

İşverenin konkordato ilan etmesi, işveren için aciz vesikası alınması, iflası veya iflasın ertelenmesi nedenleri ile ödeme güçlüğüne düşmesinden önceki ödenmeyen en fazla üç aylık temel ücrete ilişkin alacakları, işçinin başvurusu üzerine ücret garanti fonu tarafından ödenir. Çalışanın bu haktan yararlanabilmesi için işverenin ödeme güçlüğüne düşmesinden önceki son bir yıl içinde aynı işyerinde çalışmış olması gerekiyor.İşsizlikle karşı karşıya kaldınız ve iş arıyorsunuz bu dönemde eğer şartları sağlıyorsanız işsizlik parası alabilirsiniz. İşsizlik parası almak için hangi şartların bir arada oluşması gerekir.Öncelikle işten çıkarılmış olmanız gerekiyor ki İş ve İşçi Bulma Kurumu size işsizlik parası ödemeye başlayabilsin. İşten çıkışınız verilmeden önceki, son 120 gün için zorunlu haller dışında kesintisiz prim ödenmiş olması gerekiyor. Kesintisiz 120 gün hesabında;‘’hastalık,  ücretsiz izin,disiplin cezası, gözaltına alınma, hükümlülükle sonuçlanmayan tutukluluk hali,kısmi istihdam,grev,lokavt,genel hayatı etkileyen olaylar,ekonomik kriz,doğal afetler nedeniyle işyerinde faaliyetin durdurulması veya işe ara verilmesi ‘’ halleri kesinti olarak kabul edilmez.  (4447 Sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun Uygulanmasına İlişkin Tebliğ No: 3= Resmi Gazete 30.1.2002, Sayı: 24656)

İşten çıkarılma , 120 gün kesintisiz prim yatırılması ve prim ödenen son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik primi ödenmesi durumunda işsizlik parası almaya hak kazanıyorsunuz.
* 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 180 gün, 
*900 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 240 gün, 
*1080 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 300 gün, 
İşsizlik parası İş Kur tarafından ödenir.İşsizlik parası sadece işten çıkarılanlara değil haklı sebeple iş sözleşmesi sonlandıran çalışanlara da ödenir. İşsizlik parasının ödenme koşullarından olan iş sözleşmesinin sona erdirilmesini kısaca inceleyecek olursak karşımıza 4857 sayılı iş kanununda yer alan iş sözleşmesinin sonlandırılması çıkar. İş sözleşmesinin doğru olarak sonlandırılması aşağıdaki şartlarda ancak mümkündür. Buna göre ;
*4857 sayılı İş Kanununun 17. maddesinde belirtilen bildirim önellerine uygun olarak iş sözleşmesi işveren tarafından sona erdirilenler,
* Hizmet akdi, süresi belli olsun veya olmasın sürenin bitiminden önce veya bildirim önelini beklemeksizin 4857 sayılı İş Kanununu 24. maddesinin ahlak ve iyi niyet kuralları, zorlayıcı nedenler ve sağlık nedenleriyle çalışan  tarafından feshedilmesi halinde ,
* İş Sözleşmesi, süresi belli olsun veya olmasın sürenin bitiminden önce veya bildirim önelini beklemeksizin 4857 sayılı İş Kanununun 25. maddesinin sağlık ve zorlayıcı nedenlerle işveren tarafından feshedilmesi halinde,
*İş Sözleşmesinin belirli süreli olması halinde, bu sürenin bitimi nedeniyle işsiz kalınmasında,
*İşyerinin el değiştirmesi veya başkasına geçmesi, kapanması veya kapatılması, işin veya işyerinin niteliğinin değişmesi nedenleriyle iş akdi son bulanlar 
İşsizlik parasına hak kazanırlar.İşsizlik parası , sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %40 ıdır.İşsizlik parası , aylık asgari ücretin (1,777.5  TL) brüt tutarının %80 ‘ni (1.422 TL’yi) geçemez.İşsizlik parası alanlar sağlık hizmetlerinden işsizlik parası aldıkları müddetçe yararlanır.Bakmakla yükümlü oldukları aile bireyleri de bu süre de sağlıktan ücretsiz yararlanır.İşsizlik parası nafaka borçları dışında haciz edilemez ve devredilemez. İşsizlik parası alanlar işe başladıklarında İş Kura bilgi vermek zorundadır.İşsizlik ülkemizin temel sorunları arasındadır.Teknik meslek bilgisi veren okulların yaygınlaştırılması ve istihdamda en çok ihtiyaç olan çalışana göre okulların eğitim kurumlarının planlanması halinde işsizlik sorun olmaktan çıkacaktır.

Yazarın Diğer Yazıları
YAZARIN TÜM YAZILARINI GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN
Gazete Yenigün