Uğur Derin Dondurucu
Gazete Yenigün
Son Dakika
Gazete Yenigün
PAYLAŞ

OECD ülkelerinde kıdem tazminatları

9 Haziran 2017 Cuma 11:53 Güncelleme : 9 Haziran 2017 Cuma 11:53

Kıdem Tazminatları 2017 yazımızın bugünkü bölümünde OECD ülkelerindeki kıdem tazminatlarına bakacağız.

Avusturya'da işverenler her ay brüt ücretin %1.53'ünü Mitarbeitervorsorgekassen (MVK) olarak adlandırılan işçi birikim fonuna ödemektedir. Ödenen kıdem tazminatı rakamları işçi emekli olana kadar sistemde değerlenmekte işveren tarafından iş akdinin feshedilmesi durumunda en az 3 yıllık kıdem süresi olması durumunda işçiye peşin ödeme yapılmaktadır. İşçi çıkarılma durumunda biriken tutarı almak istemezse birikim fonda kalabilir.

Emeklilik döneminde kişi hesabındaki birikimi toptan ödeme şeklinde alabileceği gibi aylık ödeme olarak da alabilmektedir. 10 yıl hizmeti olan 4 aylık ücret tutarında ödeme yapılmaktadır.

Fransa işçinin çalışma süresine ve işten çıkarılma nedenine göre kıdem tazminatı rakamını belirlemektedir.Kıdem tazminatı sistemi kıdem süresi ile ilişkilendirilmektedir. Buna göre en az 1 yıllık kıdeme sahip olan bir işçi, görevin suiistimal edilmemiş olması koşulu altında kıdem tazminatına hak kazanmaktadır. Ödenecek tazminat miktarı işten çıkarma nedenine göre farklılık göstermektedir.

Hizmet akdinin kişisel sebepler ile feshedilmesi durumunda her yıl için net aylık ücretin 1/10’u tutarında, ekonomik sebepler ile feshedilmesi durumunda ise her yıl için net aylık ücretin 2/10’u tutarında ödeme yapılmaktadır. Kıdem süresi 10 yıldan fazla olanlar için kişisel sebeplerle fesihde her yıl için aylık ücretin 1/15’i tutarında, ekonomik sebeplerle fesih de aylık ücretin 2/15’i tutarında artırımlı ödeme yapılması öngörülmektedir .

İtalya'da ise 1982 yılında yürürlüğe giren kıdem tazminatı fonu, hem özel sektör hem de kamu sektörü çalışanları için düzenlenmiştir. Kıdem tazminatı, işçiye emeklilik döneminde ,herhangi bir nedenle sistemden çıkması durumunda ve çalışma dönemi içinde ev alma, sağlık gibi nedenlerle de ödenmektedir.Çalışanın onayı alınarak kıdem için biriken paralar Bireysel Emeklilik sistemine de aktarılmaktadır.

Ülkemizde şu anda yapılan görüşmelerde sigortalılar için oluşturulacak kıdem tazminatı fonunda geri ödeme prensibi olarak iki farklı senaryo üzerinde görüşülmektedir.

Senaryolardan biri, belirlenecek bir prim oranına göre her ay sigortalılardan kesilecek primler bireysel hesaplarda biriktirilecek ve bireysel hesaplarda biriken para sistemden ayrılış tarihlerinde kendilerine toplu ödeme olarak ödenecektir. Sistemden ayrılma emeklilik, ev alma veya ölüm halinde gibi üç ayrı nedenle söz konusu olabilecektir.

Diğer senaryo ise sigortalılara kıdem tazminatı fonu sisteminden çıktıklarında, günümüz kıdem tazminatı ödeme prensibine uygun olarak, son prime esas kazançları üzerinden bir tazminat ödemesi yapılacaktır. Tazminat miktarı belirlenirken kıdem yılı da dikkate alınacaktır.

Kıdem tazminatı fonu ile belirlenmiş bir oranla biriken fon doğru şekilde değerlenirse , fondan bugünkü şartlarda aynı miktar paranın ödenmesini sağlayacak optimal prim oranı düşmektedir

Mevcut durumda 4a statüsündeki sigortalıların ancak %14 kadarının yararlanabildiği bir kıdem tazminatı sisteminin yerine söz konusu sigortalıların tamamının yararlanabileceği fon kurulması ve bugünkü rakamlarla kıdem tazminatının ödenmesi sorunları çözecektir.

İşçileri temsil eden sendikaların bu fondan alınacak tazminat miktarının mevcut sistemde olduğu gibi son prime esas kazancın kıdem yılıyla çarpılması suretiyle elde edilecek tutar kadar olmasını talep etmeleri oldukça makuldür. Mevcut durumda ve koşullarda kıdem tazminatlarını düzenli olarak alabilen, bilinçli veya kurumsal işletmelerde çalışan 4a statüsündeki sigortalıların hali hazırda ödenen kıdem tazminatı tutarlarından daha düşük bir tutarda tazminatı da kabul etmeleri beklenemez.

İşverenlerin ise işçi maliyetlerini makul seviyeye yükseltecek kıdem tazminatı fonu sisteminin kurulmasını talep etmeleri de doğru bir yaklaşımdır.Kıdem tazminatı fonunun tamamen işverenler tarafından finanse edileceği varsayıldığında işverenlere asgari prime esas kazanç üzerinden sigortalı başına bugünkü rakamlarla en az aylık 130 lira fazladan prim yükü söz konusu olacaktır.

Ortak akılda bir araya gelmek hem her kesimin kıdem tazminatı almasını hem de iş mahkemelerinde oluşan kıdem tazminatı dava sayısının düşmesine sebep olacaktır.İşçi ve işverenin devlet katkısı ile her iki kesimi hak kaybına uğratmadan ortak bir noktada buluşması en büyük dileğimizdir.

Kıdem tazminatının kaldırılıyor şeklinde aşırı tepkili yaklaşımlar uzlaşmadan uzaktır. Her iki kesime de bir faydası yoktur.

 

Yazarın Diğer Yazıları
YAZARIN TÜM YAZILARINI GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN
Gazete Yenigün