Uğur Derin Dondurucu
Gazete Yenigün
Son Dakika
Gazete Yenigün
PAYLAŞ

The Post'tan kaç post çıkar!

24 Ocak 2018 Çarşamba 09:52 Güncelleme : 24 Ocak 2018 Çarşamba 09:52

The Post’tan kaç post çıkar!

 

“Basın yönetenlerin değil yönetilenlerin hakları için var.” 

Meryl Streep olur da o film izlenmez mi?

Bir film üzerinden ne kadar tarih, savaş, basın özgürlüğü konusunda kafa patlatılabilinirse o kadar kafa yormaya çalışacağım ve sizin de kafanızı biraz yoracağım. 

The Post filmi sinemalarda hayli ilgi görüyor, baktım bir çok gazeteci arkadaş adeta ders çalışır gibi sinema salonunu doldurmuş. 

Filmi kısaca özetleyeyim. 

1971 yılında Amerika’da Vietnam savaşı konusunda halka yanıltıcı bilgi veren başkana karşı gerçekleri açıklayan “Pentagon belgeleri”ni basan New York Tımes ve Washington Post gazetelerinin yayınının durdurulması dünya basın tarihinde her gazetecinin izlemesi, okuması, ders çıkarması sürecini anlatıyor bu dramatik film.

Pentagon belgelerini basına sızdıran ordu anelisti Daniel Ellsberg halen Amerika’da yaşıyor. Vatan haini falan da değil.   

John F. Kennedy’nin hala sırrını koruyan bir suikasta kurban gitmesinden sonra, yardımcısı Lyndon Johnson, ABD’nin yeni başkanı olur. Geçici başkan, Pentagon’a acil bir mesaj göndererek, o günlerde yeni yeni kaynayan Vietnam’da olan biten ile ilgili detaylı bir çalışma ister. Çünkü Johnson, Başkan Yardımcısıyken kendisine konuyla ilgili verilmiş brifinglere güvenmez. Savunma Bakanı Robert McNamara, bizzat Vietnam’ın başkenti Saygon’a uçarak Vietnam’daki Amerikan generaller ile toplantılar yapar ve savaş cephelerini ziyaret eder.

Vietnam’dan ayrılmadan önce, Saigon Havaalanında düzenlediği basın toplantısında, Vietnam’da gördüklerinin ve generallerden dinlediklerinin kendisini çok mutlu ettiğini söyler.

Halen hayatta olan askeri analist Daniel Ellsberg, devlet yetkililerinin halka Vietnam’da olan biten hakkında yalan söylediğini gördüğünde bu belgeleri Kongre’ye ve medyaya sızdırmaya karar verir. New York Times, bu belgeleri yayınlamayı kabul eder.

Yayınlanan Pentagon Belgelerinin arasında Robert McNamara’nın, 1963’teki 3 günlük Vietnam gezisinden sonra Başkan Johnson’a verdiği brifing de vardır. McNamara, Başkan Johnson'a Vietnam’da işlerin aslında berbat gittiğini iletmişti ama halka yalan söylenerek Amerikan askerinin Vietnamda ölmesine neden olunmuştu.  

New York Times’ın belgeleri yayınlamaya başlamasından sonra Başkan Richard Nixon’un Adalet Bakanı hemen gazeteye bir telgraf çekerek, ‘’milli güvenliği tehlikeye düşüren bu yayını derhal durdurmalarını’’ emretti. Bununla yetinmeyen Nixon yönetimi, mahkemeye haberin devamının yayınlanmasının durdurulması için başvurdu. Amerikan tarihinde ilk kez federal hükümet, mahkemeye bir gazetenin haberinin daha yayınlanmadan tedbiren durdurulması için başvuruyordu. İlk derece mahkemesi, devlet yönetiminden gelen bu ‘milli güvenlik’ iddialı başvuru üzerine, New York Times’ın bu haberi yayınını tedbiren durdurma kararı verdi. Ama New York Times da pes etmedi. Yayın durdurma kararını üst mahkemeye taşıdı. Üst mahkemenin ilk derece mahkemenin kararını bozmasına ise Amerikan hükümeti itiraz edince konu Yüksek Mahkeme’ye taşındı. O günlerde, New York Times’a, rakibi olan bir gazeteden, sürecin gidişatını değiştirecek çok kritik bir destek geldi. Washington Post gazetesi de Daniel Ellsberg’e ulaşarak edindiği belgeleri, gazetenin avukatlarının ‘bunu yayınlamanız gazetenin sonu olabilir’ uyarısına rağmen yayınlamaya karar verdi. 

                         *   *   *

Amerikan Yüksek Mahkemesinin kararını aktarayım da basın özgürlüğü konusunda biraz ders çalışmış olalım: “Basının halka ve demokrasiye karşı sorumluluklarının en büyüklerinden biri, devletin her hangi bir parçasının, halkı, onları uzak diyarlarda yabancı kurşunlarıyla ölüme göndermek için kandırmasına engel olmak görevidir. Kanaatimce, New York Times ve Washington Post ve diğer gazeteler, devlet tarafından kınanmak bir yana, Kurucu Babalarımızın açıkça gördüğü amaca tam hizmet etme cesaretlerinden dolayı takdir edilmelidirler. Bu gazeteler, devletin, Vietnam Savaşına yol açan uygulamalarını ifşa ederek, Kurucu Babalarımızın medyanın yapacağına güvendiği ve umduğu şeyi cesaretle yapmışlardır.”

“Toplumu, kurumlarımızın zorbalık ve şiddet yoluyla devrilmesini amaçlayan kışkırtmalardan korumak ne kadar acil ve önemli hale gelirse, ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü ile toplantı ve gösteri özgürlüğü gibi anayasal hakları çiğnenmekten korumak, ondan çok daha önemli bir zaruret haline gelir. Bu anayasal hakların korunması, özgür politik tartışmanın ve hükümetlerin de halkın iradesi doğrultusunda barışçıl şekilde değişmesinin devamını sağlar. Yani asıl bu haklar, Cumhuriyetin güvenliğinin ve anayasal hükümetlerin temelini oluşturur."

                                      *   *   *

Washington Post’un yayın yönetmeni Benjamin Bradlee, yıllar sonra, ‘Pentagon Belgeleri, 1971 yılında değil de 1964 yılında yayınlansaydı ne olurdu?’ sorusunu ortaya atar ve şöyle cevaplandırır: 

“Gazeteci, adil ve vicdanlı bir şekilde yazdığı sürece, yazdıklarının olası sonuçlarını hesap etmek onun işi değildir. Bir ülke için hiçbir gerçek, uzun vadede yalanlar kadar tehlikeli değildir”.

                               *   *   *

Ben birkaç post çıkardım kendimce bu basın tarihinden, filme gitmenizi öneririm, belki siz de birkaç post çıkarırsınız The Post filminden!

 

Yazarın Diğer Yazıları
YAZARIN TÜM YAZILARINI GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN
Gazete Yenigün