Uğur Derin Dondurucu
Gazete Yenigün
Son Dakika
Gazete Yenigün
PAYLAŞ

Kıdem tazminatı

19 Ağustos 2019 Pazartesi 07:11 Güncelleme : 19 Ağustos 2019 Pazartesi 07:11

Kendine özgü bir hukuki niteliği olan kıdem tazminatı; bir yıpranma tazminatıdır. 
Kıdem tazminatının tarihçesine bakıldığında; bu tazminat türü ilk defa Fransa’da ortaya çıkmıştır. 
Buna göre, “Fransa’da fabrikada işinden başarıyla ayrılan işçilere ayrılırken işveren tarafından bir armağan olarak verilmeye başlanmış” ve daha sonraları toplu iş sözleşmelerine bir tazminat olarak girmiş ve en sonunda yasalara bununla alakalı hükümler konulmuştur.
İşçinin işine son vermeyi engellemek amacıyla oluşturulan bu tazminat türü ülkemize ilk olarak 1936 yılında 3008 sayılı İş Kanunu ile girmiştir. 
Peki nedir kıdem tazminatı?
Kıdem tazminatı hak edebilmenin temel yolu bir iş sözleşmesinin varlığı, en az tam 1 yıl çalışma zorunluluğu, iş akdinin hak edecek şekilde sonlanmış olmasıdır.
İş Kanunu’nun 24. maddesinde bu haller kaleme alınmıştır ve buna göre sağlık, ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri ile zorlayıcı sebeplerin varlığı hallerinde işçiye derhal fesih hakkı tanınmıştır. 
İş akdinin bu nedenlere dayalı olarak sona ermesinde işçinin kıdem tazminatına hakkı doğar. 
Bunun dışında; evlenen kadın işçiye evlilik tarihinden itibaren 1 yıllık süre içerisinde, erkek işçinin ise askere gitmesi dolayısıyla askere gitmeden önce makul bir süre de ve emeklilik, malüllük aylığı veya toptan ödeme almak amacıyla iş akdini feshedenlerde kıdem tazminatına hak kazanırlar. Bir yıllık asgari çalışma şartını yerine getiren ölen işçinin de yasal ve atanmış mirasçılarının da kıdem tazminatına hak kazanacakları yasa da öngörülmüştür
Kıdem tazminatına en yüksek devlet memuruna ödenecek olan bir hizmet yılına ait azami emeklilik ikramiyesinin meblağı tavan olarak yasa da öngörülmüştür. Kıdem tazminatının yıllık miktarı bunu aşarsa bu meblağ üzerinden işçiye ödeme yapılır. 
Tespit edilen kıdem tazminatı miktarında sadece Damga Vergisi kesintisi yapılır. 
Niteliği itibarı ile işçi alacaklarından farklı olan kıdem tazminatı için genel zaman aşımı süresi yani 10 yıllık süre öngörülmektedir. Bu süre de iş akdinin feshi veya ölen işçilerin yakınları açısından işçinin ölümü ile işlemeye başlar. 
Kıdem tazminatına hak kazanılmasına rağmen ödenmemesi dolayısıyla geçen süre için ise bu tazminata mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır. Mahkemeler bu orana dayanarak kıdem tazminatı miktarını bilirkişiye hesaplatarak karar verir.
Yapılacak hesaplamalarla belirlenen kıdem tazminatı tutarı, hak sahibine banka hesabına ücret ve diğer hak edişleriyle beraber derhal ödenmelidir. Başka bir ödeme biçimi, taksitli ödeme veya çek senetle ödeme geçerli değildir.
Kıdem tazminatı için hem işveren hem de işçi tarafının ortak bir zeminde buluşması lazım. Burada her kesimin sağduyulu olarak hareket etmesi gerekmektedir.
Kıdem tazminatı işçinin çeşitli sebeplerle işyerinden ayrılırken işveren tarafından iş kanunu gereğince işçiye vermiş olduğu bir tazminat şekli olması nedeniyle ülkemizde işgörenin geleceği açısından çok önemlidir.
Bir çok insan yıllar süren emeği karşılıgında oluşan bu tazminatın hayaliyle yaşamaktadır.
Alacakları bu tazminat kimi için bir ev sahibi olma, kimi için gelecek kaygısına meydan okuma aracıdır.
Kıdem tazminatı işgören ve işveren için çok önemlidir.

Yazarın Diğer Yazıları
YAZARIN TÜM YAZILARINI GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN
Gazete Yenigün