Vesayet!

Yayın Tarihi 30 Mayıs 2014

Vesayet nedir?¶

Hukukçuluğuma ve gazeteciliğime güvenip yumuşak bir tanım yapacağımı umuyorsanız, bu seferlik yanıldınız.

“Belediye başkanları kaymakama veya valiye bilgi vermeden tuvalete dahi gidemezler!

Vesayet budur!”

Biraz ağır bir tanım oldu, değil mi? Ben de farkındayım ama bu uç örnekle her gün yaşıyoruz, kanıksıyoruz, önemsemiyoruz, sonra bir gün karşımıza çıkınca meselenin temeline inmeden sathi çözümler arıyoruz.

* * *

Şimdi sözlüğe göre vesayetin tanımını yapalım: İdari Vesayet, Merkezi Yönetimin yerel yönetimler üzerindeki denetim yetkisine denir.

Merkezi yönetim taşraya, yerel yönetime hep tepeden bakmıştır. İddialı siyasetçiler “vesayeti kaldıracağız” söylemlerini dillendirmişler ama her zaman merkez ağır basmış ve yerelin üzerindeki baskısını devam ettirmiştir.

Aslında vesayet rejimi merkezin yerelle koordinasyonu ve denetimi için öngörülmüştür ama zamanla denetim, denetim olmaktan çıkmış, emir-komutaya dönmüştür.

Niye merkez yereli denetliyor da yerel merkezi denetlemiyor diye de sorulmamıştır.

Soru budur. Bu sorunun yanıtı demokrasidir.

* * *

Yukarıdaki vesayet tanımımı ağır bulanlar, dikkat! Bu tanıma razı olun, yoksa daha ağır bir tanım yapacağım: “Belediye başkanları kaymakamdan veya validen izin almadan tuvalete dahi gidemezler!”

Bilgi vermek başka izin almak başka! Eskiden, çok eskiden değil, yakın zamana kadar izin vardı, vesayetten çok çekip vesayeti kaldıracağız diyenler ancak bu kadar kaldırabildiler, iznin yerini bilgi verme aldı.

Seçilmişler ile atanmışlar arasındaki fark ile dünyanın birinci sınıf demokrasileri ile üçüncü sınıf demokrasilerindeki farkı kavrayabiliriz, kafamızı kuma gömmeden, sınırlarımızdaki ateş çemberini bahane etmeden, merkezi kutsallaştırmadan bakabilirsek hayata.

Sözüm meclisten dışarı değil, içeri; İzmir’in malları İzmir’de ve İzmirlide kalmalı diyenlere de, hazineye devrediyorum diyenlere de, bir de konuyu daha geniş pencereden bakmakta fayda var diyenlere de, İzmir’den demokrasiye bir miligram katkı koyabiliriz diyenleredir özüm sözüm.