Tüketici uyuşmazlıkları, idari ceza ve yaptırımları

Yayın Tarihi 12 Ocak 2021

Tüketici uyuşmazlıkları, idari ceza ve yaptırımları

31 Aralık 2020 tarihli yazımızda “tüketici hakem heyetleri ile yetki limitleri” hakkında bilgi vermiştim. Bugünkü yazımda ise “tüketici mahkemeleri, yargılama usulü, idari para cezaları, uzlaşma, idari yaptırım kararları ve itiraz usulü” hakkında bilgi vermeye çalışacağım.

Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek davalarda tüketici mahkemeleri görevli olup, basit yargılama hükümleri uygulanır. Bakanlık, tüketiciler ve tüketici örgütleri tarafından açılan davalar, 492 sayılı Harçlar Kanununda düzenlenen harçlardan muaftır. Tüketici örgütleri üst kuruluşlarınca açılacak davaların bilirkişi ücreti ile vekâlet ücreti Bakanlıkça karşılanır. Davanın, davalı aleyhine sonuçlanması durumunda bilirkişi ücreti Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre davalıdan tahsil olunarak bütçeye gelir kaydedilir. Tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesi de yetkilidir.

Bakanlık, tüketici örgütleri, ilgili kamu kurum ve kuruluşları; haksız ticari uygulamalar ve ticari reklamlara, Kanuna aykırı bir durumun doğma tehlikesi olan hâllerde bunun önlenmesine veya durdurulmasına ilişkin ihtiyati tedbir kararı alınmasına veya hukuka aykırı durumun tespitine, önlenmesi veya durdurulmasına yönelik dava açabilir.

Tüketicileri ilgilendiren davalarda davacı, kararın yayımlanmasını talep edebilir. Talebin mahkemece kabul edilmesi hâlinde masrafları davalıdan alınmak üzere ülke düzeyinde yayımlanan gazetelerden en az üçünde derhâl ilan edilir.

Kararlar, UYAP üzerinden Bakanlığa iletilir. Tüketici hakem heyetleri kararlarına karşı yapılan itiraz sonucu verilen kararlar, ilgili tüketici hakem heyetine de gönderilir.

Cezaların dışında, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 77 nci maddesinde, hemen hemen Kanunun tüm maddelerini ilgilendiren “idari para cezaları” da öngörülmüştür. Bu Kanun gereğince verilen idari para cezalarının tebliğinden itibaren otuz gün içinde ödenmesi gerekir.

Reklam Kurulu tarafından verilen idari para cezaları hariç olmak üzere, Bakanlık veya valilikler tarafından verilen idari para cezalarına karşı, henüz yargı yoluna başvurulmamış olması koşuluyla, idari para cezasının muhatabı, uzlaşma talebinde bulanabilir. Uzlaşma komisyonu tarafından değerlendirilir. Uzlaşma komisyonu tutanakları kesin olup gereği idarece derhâl yerine getirilir. Ceza muhatabı, üzerinde uzlaşılan ve tutanakla tespit olunan hususlar hakkında dava açamaz ve hiçbir mercie şikâyette bulunamaz.

Uzlaşma halinde, idari para cezasında yapılacak indirim en fazla yüzde ellidir. Ayrıca, 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17’nci maddesinde öngörülen peşin ödeme indiriminden yararlanılamaz. Uzlaşma gerçekleştiği takdirde, uzlaşma tutanağı uzlaşma anında tebliğ edilir ve tebliğinden itibaren on beş gün içinde ödenir.

Bakanlık, Reklam Kurulu veya valilikler tarafından verilen “idari yaptırım kararlarına” karşı, idari yaptırım kararının tebliğini takiben otuz gün içinde, idare mahkemesi nezdinde iptal davası açılabilir. İptal davasının açılması, idari yaptırım kararının icrasını durdurur.

Tüm okuyucularımızın yasal haklarını bilmesi, etkin kullanması ve herhangi bir cezaya maruz kalmaması dileğimle...