Enflasyon ve rakamlar

Yayın Tarihi 12 Haziran 2021

Geçtiğimiz hafta TÜİK tarafından Mayıs ayı enflasyon rakamları açıklandı. Basında yer alan haberlere göre, Tüketici fiyat endeksi mayıs ayında yıllık yüzde 16,59, aylık yüzde 0,89 arttı.

2021 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre %0,89, on iki aylık ortalamalara göre %14,13 artış gerçekleşti. TÜFE, nisanda bir önceki aya göre yüzde 1,68 artış göstermişti.

Mayıs ayı enflasyon verileri şöyle oluştu;

Yıllık en düşük artış %2,90 ile alkollü içecekler ve tütün grubunda gerçekleşti.

Bir önceki yılın aynı ayına göre artışın yüksek olduğu ana gruplar ise sırasıyla, %28,39 ile ulaştırma, %21,79 ile ev eşyası ve %19,30 ile sağlık oldu.

Aylık en yüksek düşüş gösteren grup %1,32 ile eğlence ve kültür oldu.

2021 yılı Mayıs ayında azalış gösteren diğer ana grup %0,01 ile alkollü içecekler ve tütün.

En az artış gösteren diğer ana gruplar %0,29 ile gıda, alkolsüz içecekler ve %0,30 ile sağlık oldu.

Buna karşılık, 2021 yılı Mayıs ayında artışın yüksek olduğu gruplar ise sırasıyla, %2,56 ile ulaştırma, %1,76 ile giyim ve ayakkabı ve %1,62 ile çeşitli mal ve hizmetler oldu.

Tüm bu açıklamalar ve rakamlar TÜİK tarafından gerçekleştirildi.

Tüketicilerin en çok ilgilendiği konular ise temel gıda ürünlerindeki gelişmeler.

Yani, başlıca et, süt, zeytinyağı, yoğurt, peynir, şarküteri çeşitleri ile sebze ve meyve fiyatlarının durumu, zam durumu nedir? Varsa hangi ürünlerde ve yüzde kaç oldu? gibi.

Kafalardaki sorular bunlar. Ayrıca benzer sorular temizlik malzemeleri için de geçerli.

Açıklanan tablo tüketicileri ne kadar tatmin etti bilemiyorum ancak bize ulaşan soruların büyük bölümü farklı branşları yani yukarıda ifade ettiğim konuları kapsıyor.

Tüketicilerin merak ettikleri soruların tam yanıtını veremesek de en azından o ürünlerin bugünkü ortalama fiyatlarını yazarak onlara yardımcı olmaya çalışacağız.

Mesela, et piyasasını ele alacak olursak; Yağsız dana eti 60 TL'den başlıyor, kontrofil 80 TL, bonfile 90-100 TL'ye kadar uzanıyor.

Zeytinyağı etiketleri; Riviera cinsi; 25-35 TL, sızma cinsi ise 30-50 TL arasında değişiyor. Çeşitli tarif eklemeleriyle daha yukarılarda pazarlanan sızma zeytinyağları da mevcut. Ayçiçeği yağlarında farklı kg'la piyasaya sürülen çeşitler konusunda uyarmak istiyorum. Mesela, 4 kg veya 4,5 kg gibi.

Peynirler; beyaz ve tulum peynirleri kalitelerine göre(yağlı, sert) taban fiyatlar 35 TL'den başlıyor, bu rakamın üzerinde sınır yok. Yani, 70 TL'ye kadar kalitesine göre satılan çeşitler var. Kaşar peynir

Bu yıl zeytinin yok yılı olması nedeniyle, arz az olunca otomatikman fiyatlar yükseldi. Siyah ve yeşil zeytin boy ve kalitesine göre kilosu 25-40 TL'den pazarlanıyor.

Yoğurt ve süt ise, yağ oranlarına göre sınıflandırılıyorlar. Yani tam veya yarım yağıl gibi veya yağlı, homojenize gibi.

Bir litrelik sütte rakamlar markasına göre 4,25'ten başlıyor, 6 TL'ye kadar uzanıyor. Yoğurtta en ucuz fiyat homojenize de. Bu türde ekseriya 1,5 kg'lık ambalajlar piyasada yer alıyor ve etiketleri 7,5-10 TL arasında değişiyor.

Yoğurtta ambalaj üzerindeki gramajlar çok önemli. 1 kg'lık yoğurtta var 800 gr'lık da. Veya 1200 gr da olan da var. Bazen 1 kg yoğurt aldım diye düşünürsünüz ancak o 800 gram olabilir.

İyi kaliteli; Dana sucuk 80-100 TL, Dana Macar salam 60-70 TL, Pastırma 150-180 TL gibi.

Hindi etinin çeşitleri ise kalitesine göre; 30-45 TL arası pazarlanıyor.

Deterjanlar; Bu grubu kilosuna göre sınıflandırmak daha doğru olacak. Pandemiden önce deterjanl

arı markasına göre sınıflandırdığımızda kg fiyatları ortalama 2,5-3,5 TL ile 4-5 TL idi şimdilerde ise bu rakamlar 4-5 TL ile 5-8 TL arasına yükseldi.

Sebze ve meyve fiyatlarına girmiyorum. Çünkü onlar iklim koşullarına göre değişkenlik gösterebiliyorlar. Sıcak, soğuk ve ışık özellikle sera üretimlerinin artmasında veya azalmasında büyük etken. Ayrıca, sel baskınları, don gibi olağanüstü iklim koşulları da sebze ve meyvede sürprizli sonuçlar yaratabiliyor.

Son söz: Enflasyonla ilgili yorumlara girmiyorum.

Amacım; tüketicilerin eline geçen maaşlarıyla temel gıda ve temel ihtiyaç ürünlerini kıyaslamaları ve buradan bir sonuç çıkarabilmeleri. Yoksa enflasyonun yüzde kaçla gerçekleştiği değil. Unutulmamalı ki, rakamlar daima gerçek verilerin gölgesinde kalır.