Cumhuriyete giden yolda

Yayın Tarihi 01 Kasım 2017

Cumhuriyete giden yolda

Cumhuriyete giden yolda bir çok kilometre taşından geçildi. Bunlardan birisi de Mustafa Kemal Atatürk’ün Nutuk’ta bahsettiği bugüne ışık tutacak çok önemli bir konudur.
Doğu Cephesi Komutanı Kazım Karabekir “Kişiye özel” notuyla “Başkomutan Mustafa Kemal Paşa Hazretlerine” diye 18/19 .2.1922 tarihinde numarasız bir mektup yazar.
Mektupta Karabekir Paşa “Büyük Uzmanlar Meclisi” adı altında Türkiye Büyük Millet Meclisi yanında ve onun üstünde bir meclis daha önermektedir. Karabekir Paşa’nın mektubundaki bölüm şöyledir:
“Böyle bir meclise karşı, üyeleri büyük uzmanlardan oluşan ikinci bir meclisin bulunmasını yararlı görüyorum ve bu ikinci meclis Milli Meclis’e yön vereceği ve onu ileriye götüreceği gibi; ülkenin varlığıyla ilgili kararlar, Mebuslar Meclisi’nde heyecanla red veya kabul edilse bile, bu meclisin uyarısı ve göstermesiyle kararın değiştirilmesi ve zararın önlenmesi mümkün olur.”
Ve devamında bu görüşünü açıyor. Öneriyi diğer öneriler izliyor:
“Büyük Uzmanlar Meclisi” kabul edilirse, her bakanlığın danışma kurulu da bunlardan seçilir. Örneğin askeri danışma kurulu, bayındırlık danışma kurulu ve benzerleri gibi.”

         * * *

Mustafa Kemal kendisine Şubat 1922 de gelen bu mektuba 4 Mart 1922 günü yanıt veriyor. Dikkatinizi şuraya çekeyim sevgili okur: Henüz Büyük Taarruz başlamamış, Kurtuluş Savaşı devam etmektedir. Mustafa Kemal cepheye gitmeden evvel değer verdiği Karabekir Paşa’ya yanıt yazar.
Kurtuluş Savaşı sürerken dahi savaştan sonraki olağan döneme ilişkin halkın nasıl temsil edileceğine, yönetimin nasıl olacağına ilişkin görüşler özgürce tartışılmaktadır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı sıfatıyla Mustafa Kemal’in Doğu Cephesi Komutanı Kazım Karabekir Paşa’ya yazdığı tarihi yanıtın günümüzü de aydınlatan ilgili kısımları şöyledir( İsteyen okurlar Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümsüz eseri Nutuk’u baştan sona ek belgeleriyle okuyabilirler.) :
“Adı ve unvanı “Ayan” olmasa da, ulusun bütün haklarına ve yetkisine sahip olarak seçilmiş ve seçilecek olan Büyük Millet Meclisi’nin temel kararlarını diğer bir heyetin kararlarıyla kayıt altına almak, genel yönetimde izlediğimiz ilkelerin ruhuyla bağdaşamayacaktır.”
Mustafa Kemal “genel yönetimde izlediğimiz ilkeler” den bahsetmektedir. Bu çok önemlidir. Bu ilkelerin çağdaş anlamda demokrasi ilkeleri olduğu çok açıktır. Devamla;
“Yüksek düşüncelerinize göre, bu “Uzmanlar Meclisi”nin de milletvekilleri gibi ulus tarafından seçilmesi durumunda, aynı kaynaktan yetkiyi almış iki büyük kuvvet ulusun genel yönetiminde söz sahibi olacak demektir. Bu da hukuk bakımından olduğu gibi, uygulama bakımından da karışıklığa sebep olacak bir ikilik doğuracaktır.”
Buraya kadar iki liderin karşılıklı görüş alışverişini ve dünyaya bakış açılarını, yönetime bakış açılarını, halka güvenlerini sıradan okur olarak anlıyoruz. Tartışmanın nereye varacağını merak ediyoruz. Ve merakımızı Ulu Önder gideriyor. Karabekir Paşa’ya ve bugün bizlere Meclisin üstünde veya yanında veya meclisi devre dışı bırakacak, işlevsizleştirecek her düzenlemenin nereye varacağını gösteriyor. Meclis Başkanı Mustafa Kemal o gün ‘numarasız şifreye’ şöyle yazıyor:
“Böyle bir durumun(TBMM yanında bir de BUM yani Büyük Uzmanlar Meclisinin) yaratacağı dengesizliği düzeltmek için de ulusun hayat ve hakları üzerinde etkili üçüncü bir kuvvetin varlığını kabul etmek gerekecektir.”
………………………
“Geçirdiğimiz kötü deneyimlerin sonuçlarından doğmuş bulunan ve ulusların yönetilmesinde en doğru yol olduğu gibi, temel haklar bakımından da en beğenilen bir şekil demek olan bugünkü yönetimimizin daha da güçlendirilmesi ve seçimler konusunda da uyanık davranılması sayesinde gerek bugün için gerekse de gelecekteki yenilikler ve gelişmeler için en başarılı bir yönetim makinesi kurulmuş olacağını sunarım.”
     * * *
Başka söze gerek var mı?
Var!
Mustafa Kemal’in yukarıdaki sözlerinde dediği gibi; 94’üncü yılını kutladığımız Cumhuriyetimizi, bütün temel demokrasi ve ekonomik sorunlarımızı çözerek çağdaş uygarlığa kalkınarak taşıyacağımız ve 100’üncü yılı ve sonraki yılları beraber kutlayacağımız inancıyla!