Çalışan annenin doğum izni ve yasal hakları

Yayın Tarihi 23 Eylül 2019

Doğum izni İş Kanunu’nun 74. maddesi kapsamında verilmekte ve çalışan kadınların yasal hakkı olmaktadır.

Doğum izni İş Kanunu’nun 74. maddesi kapsamında verilmekte ve çalışan kadınların yasal hakkı olmaktadır. Doğum izni kanun kapsamında geçici iş göremezlik olarak geçmekte olup, 4A ve 4B statüsünde çalışan kadınlar ve eşi sigortasız, kendisi sigortalı olan erkekler için mümkün olmaktadır.
Geçici iş göremezlik; sigorta kapsamında çalışan kişilerin iş kazası, hastalık, analık ya da meslek hastalığı gibi hallerde sağlık kurulu raporuna göre verilen istirahat süresidir.
Peki doğum izni ne kadar bir süreyi kapsar?
Hamile olan kadınların doğumdan önce ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplamda 16 hafta izin yapmaları zorunludur. Çoğul gebeliklerde ise bu izin sürelerine doğum öncesi ve doğum sonrası olarak 2’şer hafta eklenmektedir. Çoğul gebelikler için toplamda 20 haftalık doğum izni süresi bulunmaktadır.
Doğum öncesi alınması gereken doğum izni, doktordan gerekli izin ve onay alınabilirse doğuma 3 hafta kalana kadar çalışılması mümkündür.
Çok sorulan sorulardan biri de doğum izni parası?
Doğum izin parası son 3 aylık brüt ücret ortalamasının alınması ile tespit edilir. Son 3 aylık brüt ücretin toplamı üzerinden günlük brüt ücret hesaplaması yapılarak, günlük tutarın 2/3'ü üzerinden doğum parası ödemesi yapılmaktadır. Fakat bundan daha önemlisi bu paranın alınabilmesi için bazı şartların yerine getirilmesi gerekmektedir. Öncelikle doğum olayının gerçeklemiş olması ve bebeğin sağ olması gerekmektedir. Düşük yapan anneler bu ödemeden faydalanamamaktadır. Doğum izni süresince iş yerinde çalışılmamış olması gerekmektedir. Doğum tarihinden önceki bir yıl içerisinde en az 90 gün primin ödenmiş olması gerekmektedir. Bu arada doğum parası sorgulama işlemi günümüzde online olarak ve e-devlet sistemi üzerinden yapılabilmektedir.
Doğum sonrasında çalışan annelerin hakkı olan doğum izinleri bittikten sonra iş hayatına tekrar dönmeleri gerekmektedir. Annelerin çalıştığı sürede bebeğin anne sütünden mahrum kalmaması adına süt izni hakkı tanınmıştır. Bu izin anneye günlük olarak 1,5 saat şeklinde verilmekte olup ücretli olarak verilen bir haktır. Çocuk bir yaşına gelene kadar çalışan anne bu haktan faydalanabilmektedir. 
Çalışan annenin fiilen çalıştığı günler için geçerli olan bu izin, tatil günlerinde geçerli değildir. Günlük olarak verilen bu 1,5 saatin ne zaman ve nasıl kullanılacağının tercihi çalışan anneye göre belirlenmektedir. Memur olarak çalışan annelerin süt izni ise ilk 6 ay günlük 3 saat olarak, sonraki 6 ay günlük 1,5 saat olarak verilmektedir. 
Çalışan anneler bunlar dışında devlet tarafından verilen doğum yardımı parasını da alabilmektedirler. 
Doğum parası yardımı birinci doğum için 300 TL, ikinci doğum için 400 TL ve üçüncü doğum için ise 600 TL olarak tek seferlik şekilde verilmektedir. Bunun yanı sıra çalışan anneler süt parası yani emzirme ödeneği de alabilmektedir. 2018 yılında 149 TL olan yardım, 2019 yılı Ocak ayında 178 liraya çıktı. Bu para çalışan, çalışmayan her anne için veriliyor. Anne sigortalı değilse para, sigortalı eşe veriliyor.
Süt parası için SGK il müdürlüğüne, sosyal güvenlik merkezine başvurmak gerekiyor. Başvuru için 5 yıl süre var. İşte annelerin çalışma hayatından uzaklaşmaması ve çalışırken çocuğundan da mahrum kalmaması için devlet tarafından yapılan yukarıda saydığım desteklerin arttırılması gerekmektedir.
Günümüz dünyasında ve bilhassa özel sektörde çalışan anneler ve anne adayları için doğum öncesi ve sonrası koşulların iyileştirilmesi zaruri bir ihtiyaçtır.
Genç nüfusu arttırmak için verilen doğum parası  ve tek sefere mahsus verilen emzirme ödeneği rakamları gülünçtür. Doğum izinlerinin iyileştirilmesi ve ödeneklerin makul seviyelere çıkartılması gerekmektedir. Hem kadın istihdamı yaratmak hem de geleceğimizi kurtarmak sanırım insana değer vermekten geçmektedir. Yasa koyucuların bu durumu inceleyerek yasal düzeltmeleri sağlaması için elbirliğiyle herkesin mücadele etmesi gerekmektedir.
Özellikle de kadınların...