Uğur Derin Dondurucu
Gazete Yenigün
Son Dakika
Gazete Yenigün
Yenigün

Kapı kapandı yumurta elde kaldı

Irak'ın uyguladığı ambargo nedeniyle Türkiye'nin ihraç ettiği yumurtalar üreticinin elinde kaldı. İddiaya göre bazı küçük ve orta ölçekli yumurtacılar battı, iflaslar ve tavuk telefleri başladı.

Kapı kapandı yumurta elde kaldı

Mehmet Emin AL / YENİGÜN - Türkiye uzun yıllardır Irak'a sofralık yumurta ihtrac ediyor. Sektör için hayati önem teşkil eden ve yaklaşık yurt dışına yapılan yumurta ihracatının %20'lik payını oluşturan bu piyasa yaklaşık 2 aydır kaybedildi.

Irak merkezi hükumetinin sınır kapsının ihracata kapatmasıyla beraber 2019 tarihinden itibaren Türk yumurta üreticisinin elindeki yumurtalar satılamadı. İhraç edilemeyen yumurtalar iç pazarda arz fazlalığına neden oldu. Bir yandan elde kalan yumurta stoku diğer yandan yumurtlayan tavuklara üretici yem alamadığı için havyaların telef olmaya başladığı belirtildi. Bir firmanın genel müdürü olan sektör temsilcisi Savaş Doğan, krizin ciddi boyutlarda olduğunu ifade etti.

"PİYASAMIZI % 20 KAYBETTİK"
Uzun yıllardan beri yumurta sektöründe çalışan ve bir firmanın genel müdürü olan Savaş Doğan "Sektör olarak, yaklaşık % 20 civarında olan Irak piyasamızı kaybettik. Çünkü ihracata sınırlarını kapattı. Heyetler gidip Irak Merkezi hükumetle görüştü ancak bir olumlu sonuç elde edilemedi. Şu anda iç piyasada mal edilen yani üretim maliyeti 35 kuruş olan yumurta, iç piyasada 19-20 kuruşa satılıyor. Yaklaşık % 40 oranında üretim zararı var. Yani zararına satış yapılıyor. 2.5 aydan beri üreteciler zararda dolayısıyla halkanın en zayıfları batmaya, iflaslar, kapatmalar başladı" dedi.

"TAVUKLAR AÇLITAN TELEF OLUYOR"

Doğan, zarar nedeniyle başlayan iflas ve kapatmaların yanı sıra hala elinde canlı yumurta tavuğu olan bazı üreticilerin yaşadığı sıkıntıyı ise "Yumurtayı ihraç edemediği için zararına iç piyasada sattı. Sattığı yumurta eldeki tavuğa yem alacak para bile değil. Yumurta adeti satışı 19-20 kuruş ama üretim maliyeti 35 kuruş. Bazı üreticiler yem de alamadığı için tavuğunu kesmek için Tarım İl Müdürlüklerinden kesim için sıra alıyor. Kesim kapasitesinin üzerinde kesim başvurusu var şuan. Tavuk örneğin bir ay sonra kesime girecek sırasını bekliyor, ancak tavuk açlıktan bir hafta sonra ölüyor. Ölen hayvanları gömmeye başladılar bile. İflaslar-kapanmalar-telef olan hayvanları gömme sürecine başladı ne yazık ki" şeklinde konuştu.

"KDV AŞAĞI ÇEKİLSİN" TALEBİ
Telef olan hayvanların açlıktan ölmesinin vicdanen ağır bir durum olduğuna da dikkat çeken Doğan, "Bu hayvanların sonuçta bir kalbi ve iki gözü var...." şeklinde konuşurken öte yandan Sektörel büyümenin kontrolsüz olduğunu, sektör için geçici de olsa KDV'nin % 8'den %1'e çekilmesi, zorunlu kredi ödemelerinin kısa süre de olsa ertelenmesi gerektiğini ifade etti.

"IRAK ÜRETİCİSİ KORUMAK İÇİN YAPTI"
Bir diğer üretici ise Vedat Ercan, iddiasına göre Irak hükumeti, Türkiye'den yumurta ithal eden yumurtacılarına yaklaşık 5 yıl önce ihracat sınırlaması, şartı getirdi. Iraklı iş adamlarına 'İhracat yapan firmaların %10 oranında kendi ülkesinde yumurta üretimi şartı getirdi. Amaç yurt dışına döviz akışını engellemek ve sürdürülebilir yumurtacılık politikası ancak, Iraklı iş adamları, yine iddiaya göre kendi ülkelerinde ürettiği yumurta maliyeti, Türkiye'den ihraç ettiği yumurtadan daha pahalıya mal olunca, tüccarlar Irak'ta üretmek yerine ithalata Türkiye'den almaya devam etti. Irak Merkezi hükumetinin yumurtacısına verdiği 2 yıllık süresinin dolduğunu ve böylelikle ihracata kapıların kapatıldığını ifade etti.

"AMBARGONUN BELİRSİZLİĞİ KORKUTUYOR"
Yumurta üreticisi Ercan "Mayıs ayından itibaren Irak'a yumurta ihracatı durduğu için iç piyasada ciddi bir arz fazlalığı var. Sektörün yaşadığı krizin nedenlerinden biri ihracatın durması ancak aynı zamanda Türkiye'de sektörün kontrollü büyümesi söz konusu değil. Devlet sınırlama veya kontrollü büyümeyi sağlayamıyor. Irak'a yaklaşık % 20 oranında ihracat durunca orta ve küçük ölçekli firmalar kapanmaya başladı...Tarım ve Orman Bakanlığı'nın bu sektördeki KDV oranını % 8'den % 1'e çekmelidir. Devlet sektörü desteklemeli...Önemli bir konu var. Irak pazarı ne kadar daha kapalı olacak? Iraklı yetkililerle ne aman bir araya gelip bize bu konuda bir bilgi verecekler, bilmiyoruz. Sektördeki bu belirsizliğin uzaması oldukça ciddi bir sorun olarak önümüzde duruyor" şeklinde konuştu.

"EN AZINDAN VERGİ KOLAYLIĞI"
İzmir Ticaret Borsası(İTB) Kümes Hayvancılığı ve Yumurtalık Komitesi Üyesi Derya Pala da aynı şekilde Irak'a yapılan ihracatın durması sektörü oldukça zor durumda bırakırken hükumetten bu durumda KDV'nin % 8'den % 1'e çekilmesi, sektörün beraber çalıştığı iki bankanın aylık ödenen kredilerinin en azından altı ay geriye çekilmesi gibi taleplerinin olduğunu kaydetti. Derya Pala " Sektör ihracatın durması ile beraber ciddi şekilde arz fazlası elinde kaldı üreticinin...Hükümet, şuan için en azından otomobil ve beyaz eşyada yaptığı gibi vergide yaptığı kolaylığı 6 aylığına yapmalı...." şeklinde ifade etti.

Next page

Gazete Yenigün